Εντάξει, χαλάρωσε...

του Αλέξανδρου Ντερπούλη

Εντάξει! Είσαι  πάρα πολύ υποψιασμένος και μπράβο σου!

Προσπερνάς με αυταρέσκεια και κομπασμό την πρώτη σκέψη, που ως αυθόρμητη μπορεί να είναι και αληθινή. Αλλά όχι! Είναι του αδαούς και του ανεύθυνου. Κι εσύ σε αυτή την παγίδα δεν θα πέσεις!

Δεν σταματάς στην πρώτη ανάγνωση, αλλά περνάς πάραυτα στη δεύτερη και στην τρίτη. Αυτό κάνουν οι μορφωμένοι, αυτό κάνουν οι πνευματικοί άνθρωποι. Το έχεις  διαβάσει! Σε έχουν προτρέψει πλειστάκις και πολλάκις να το κάνεις. Για  να δεις τι κρύβεται πίσω από τις λέξεις... Που σχεδόν πάντα κρύβεται ο Αλέξης, όποιον Αλέξη ο καθένας οραματίζεται, μισεί, συμπαθεί, ακολουθεί, αποδέχεται ή παραβλέπει και προσπερνά.

(Χειροκροτήματα! Το Θέατρο σείεται)

Μπράβο, μπράβο, μπράβο , μπράβο! Μπορώ να σου δώσω τα εύσημα.

Έχεις κάνει τον κόσμο να κοιτά καχύποπτα γύρω του: « Όλο και κάποιος θα μας παρακολουθεί, δεν μπορεί!»

Αναλύει ό,τι ακούει: «Κάτι άλλο ήθελε να πει και δεν μας το λέει ξεκάθαρα».

Τον έχεις πείσει να μην πιστεύει κανέναν (!) :  «Too good to be true!»

Νομίζεις είσαι άξιος συνεχιστής των  αρχαίων προγόνων, των μεγάλων Φιλοσόφων, των  άξιων  καλλιτεχνών, των γενναιόδωρων πολιτικών και κάποιων  εμπνευσμένων αντιστασιακών  ή αντιδρούντων !

Μόνο που έχεις κάπως μπερδέψει τα πρότυπα, τα λεγόμενα και τις ερμηνείες.

Έχω την εντύπωση πως αυτούς που ακολουθείς, που κοπιάρεις συνεχώς, που επικαλείσαι  τα λόγια τους ως ενισχυτικό της όποιας πειθούς σου, σ’ αυτούς που προσπαθείς να μοιάσεις, αν και δεν το ομολογείς, δεν είναι ούτε οι αγαστοί φιλόσοφοι, ούτε οι  άξιοι καλλιτέχνες ούτε και οι γενναιόδωροι πολιτικοί φυσικά, πόσο μάλλον οι εμπνευσμένοι αντιστασιακοί.

Κανείς από αυτούς δεν θα εκμεταλλευόταν ένα θετικό γεγονός για να ισχυριστεί το αντίθετό του σε καιρούς κρίσης. Όποια κρίση βίωνε ο καθένας στην εποχή του, είτε ήταν επερχόμενος πόλεμος, είτε ήταν πόλεμος, είτε ήταν γενναίες πολιτικές αποφάσεις, είτε δεν ξέρω τι άλλο.

Από όσο μπορώ να θυμηθώ,  αυτό το επιτελούσαν ανέκαθεν οι ρήτορες και οι πολιτικάντηδες, που στην πλειοψηφία τους ήταν εγκάθετοι και υποστηρικτές κάποιων προσώπων, προσκείμενων φιλικώς μαζί τους μέχρι ανοησίας μερικές φορές. Όλα περιστρέφονταν γύρω από την αναφορά προσώπων, αρχηγών κάποιας παράταξης, πόλεως ή βασιλείου, προκειμένου να τα αναδείξουν, να τα εξάρουν και να τα φέρουν στο προσκήνιο, ή το εντελώς αντίθετο. Για να μη μιλήσουμε για τους δικανικούς λόγους που ήταν ξεκάθαρα υπέρ κάποιου ιδιώτη προς υπεράσπισή του. Κάτι που κάνουν λίγο ως πολύ οι σημερινοί δικηγόροι. Και όλα αυτά κάτω από το ελκυστικό περιτύλιγμα αποκάλυψης της αλήθειας για το γενικό καλό.

Μόνο αυτά, τα «πληρωμένα», κατά κάποιον τρόπο,  δημόσια πρόσωπα, είχαν όφελος να μην βλέπουν τα θετικά σε μια κατάσταση που διαμορφωνόταν στην πολιτεία, αλλά κρυμμένοι πίσω από την πολύ σωστή αντίθετη άποψη, που θα μπορούσε να σταθεί και ως εφικτή, να «βάζουν σε υποψίες» τους πολίτες, κάνοντας τους να σκεφτούν έστω και στιγμιαία, σύνθετα, πονηρά, άρα και έξυπνα, αν όχι κουτοπόνηρα και ως εκ τούτου να τους πείσουν.  Επισείοντας κυρίως τον τρόμο και τον φόβο για μια επερχόμενη συνθήκη πραγμάτων που θα καταλάβει τα υπάρχοντα πράγματα  και θα τα καταστρέψει.

Κανένα όμως  γεγονός που εναντιώνεται ή αντιτίθεται στην όποια προσωπική κρίση του καθενός δεν μπορεί να ιδωθεί, να εξηγηθεί και τελικώς να γίνει αποδεκτό ως πραγματικό, υπό το κράτος του φόβου και της αμφιβολίας για την πιθανή ύπαρξή του.

Κακός σύμβουλος ο φόβος και οι απειλές! Ενισχύουν παιδικά και ενήλικα ενοχικά σύνδρομα που είναι έτσι κι αλλιώς ισχυρά μέσα μας.

Γιατί όμως επιδίδεσαι σε τέτοιες ενέργειες και αντιδράσεις; Ποιον ακριβώς  ρόλο παίζεις ;

Ενός πολίτη που δεν βλέπει τίποτα καλό και τίποτα ορθό, παρά μόνο διατυπωμένες τυπικές, κοινότοπες θέσεις, ενώ από πίσω υπάρχουν πάντα κάποια συμφέροντα , συνομωσίες και ίντριγκες;  πάρχουν πάντα οι κακοί που καιροφυλακτούν και οφείλεις να προϊδεάσεις και τους άλλους για να μην πέσουν στην παγίδα τους;

Τι ρόλος είναι αυτός; Γιατί του φιλοσόφου δεν είναι: Δεν μιλάς ούτε για πανανθρώπινες αξίες και αιώνιες υπαρξιακές αναζητήσεις.

Του ρήτορα και του πολιτικάντη πάλι δεν είναι: Δεν μιλάς εξ ονόματος κάποιας παράταξης. Και όταν το κάνεις πέφτεις  σε τόσες αντιφάσεις και αντινομίες που ξαφνικά θεωρείς ότι ακούς παραφρασμένα  θεωρήματα του Καντ και του Γκράμσκι.

Του απλού αλτρουιστή  πολίτη και πάλι δεν είναι: Αν ήταν, θα ενδιαφερόσουν για τους υπόλοιπους και τα κοινά όχι μόνο όταν τα πράγματα πάνε κατά διαόλου αλλά σε κάθε ώρα και κάθε στιγμή της «ειρηνικής ζωής»!

Όμως όταν όλα τα πράγματα πάνε καλά και υπέρ μας (ή έτσι νομίζουμε τουλάχιστον), δεν υπάρχει λόγος ούτε  για αγώνα ούτε αντιπαράθεσης, αντίθεσης, αντίδρασης και όλων των αντί- που μας κατατρέχουν τις δύσκολες εποχές που ζούμε.

Συγγνώμη που θα το πω, αλλά όταν μέσα σε δύσκολη περίοδο  γίνεται μια θετική εξέλιξη, αυτός που βλέπει μόνο κρυμμένες ενέργειες και σκοπιμότητες, αναπαράγοντας τις γνωστές συνωμοσιολογίες που mπορεί να έχουν μια βάση αλήθειας ή αληθοφανείς ενδείξεις, αλλά επιτρέψτε μου να κρατώ τις επιφυλάξεις μου,  αυτός λοιπόν, δεν είναι ένας αντιδραστικός, αντιστασιακός φιλόσοφος, ούτε ένας γενναιόδωρος άνθρωπος, δεν είναι ούτε στο ελάχιστο αισιόδοξος  καθόλου καλοπροαίρετος και πολύ φοβάμαι καθόλου μα καθόλου ευτυχισμένος.

Και δεν είναι ότι τον έκανε η όποια κρίση έτσι. Ήταν από πάντα έτσι, απλώς η κρίση τον ανέδειξε και τον έκανε κάτι σαν σύμβολο ή χαρακτηριστικό παράδειγμα, μέσα στη γραφικότητά του και τη μιζέρια του.

Δεν λέω ότι θα έπρεπε να σταματήσει να αντιδρά, να αμφιβάλει και να κρίνει εποικοδομητικά. Λέω πως θα έπρεπε να αποδέχεται, να προσαρμόζεται και να εκφράζεται κάθε φορά, κατά πως απαιτούν οι καιροί και οι καταστάσεις.

Δεν μπορούμε να λέμε τα πάντα ανά πάσα στιγμή. Μπορεί να βρεθούμε εν αδίκω, κι’ας έχουμε όλα τα δίκια του κόσμου.

Η γκρίνια, η γκρίνια, η γκρίνια και η γκρίνια (ξαφνικά δεν βρήκα άλλη λέξη που θα μπορούσα να διανθίσω αυτό που θέλω να πω), θα μπορούσε για μια στιγμή να μπει στην άκρη για το γενικό καλό σε κρίσιμες και επικίνδυνες εποχές. Θα μπορούσαμε να εστιαστούμε σε αυτό που συμβαίνει εκείνη τη στιγμή και να το αξιολογήσουμε σύμφωνα με τις υπάρχουσες συνθήκες και όχι αυτές που πιθανόν θα έρθουν στο μέλλον.

Ναι, κι εμείς τα ξέρουμε όλα! Ναι, είμαστε πάρα πολύ υποψιασμένοι, πίστεψέ με, και έχουμε και δεύτερες και τρίτες σκέψεις και κάνουμε και δεύτερη και τρίτη ανάγνωση σε όλα. Δεν είμαστε ηλίθιοι κύριε Τάδε που συνεχώς διαμαρτύρεσαι!

Απλώς  είμαστε λίγο πιο προσεκτικοί με τα νοήματα, τις έννοιες και αρκετά γενναιόδωροι με τα αγαθά και τα δώρα!

Αλέξανδρος Ντερπούλης είναι συγγραφέας, υποψήφιος διδάκτορας Δημιουργικής Γραφής Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και διδάσκει στο «Εργαστήρι Δημιουργικής Γραφής»)