Επίθεση στο Παρίσι: Ψυχολογία, Τρομοκρατίες και Ολοκληρωτικός Πόλεμος

του Γιώργου Θωμαϊδη

…“H βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας (συν) ανάμεσα σε αμάχους, είναι μια παρόμοια πράξη, με το να χρησιμοποιεί κανείς βιολογικά όπλα, διότι η ηθική και ψυχολογική επίπτωση σε αυτούς που τα ρίχνουν όπως και σε αυτούς που τα δέχονται, ξεπερνάει πολύ τον «απλό» αριθμό των θυμάτων»….

Ως γιατροί έχουμε μάθει να βλέπουμε επιστημονικά τον φυσικό πόνο και ως ψυχίατροι έχουμε μάθει να βλέπουμε επιστημονικά την ψυχική οδύνη. Στόχος μας είναι όχι να παρασυρόμαστε από όσα προκαλούν το άλγος, αλλά, αφού εκφράσουμε και δείξουμε την ανθρώπινή μας συμπαράσταση, να προσπαθούμε να ανακουφίσουμε τον πόνο και να βρούμε την αιτία του. Για το λόγο αυτό, και χάρη στην αρκετά μακριά πείρα από πολλά γεγονότα της ζωής, όταν γράφω για ένα θέμα που επιδέχεται ερμηνεία, δεν έχω στόχο να περιθάλψω την βαθιά αγαπητή συναισθηματική παρόρμηση ή την ιδεολογική ανάγκη εκείνων που διαβάζουν το κείμενο, αλλά να προσπαθώ να δούμε βαθύτερα.

Η επίθεση στο Παρίσι είναι μια τραγωδία. Δεν θα φέρει το τέλος του πολιτισμού, όπως δεν το έφεραν οι επιθέσεις, για παρόμοιο λόγο, στο μετρό της Μαδρίτης (κέντρο του ισπανόφωνου κόσμου) πριν λίγα χρόνια. Είναι, λοιπόν, μέρος ενός πολέμου. Ο πόλεμος, καταλήγει, στην ακραία του μορφή εάν αυτή προκύψει, να αποσυνδέεται από την πολιτική και να πολεμάει κανιβαλικά και αυτοκαταστροφικά για τον εαυτό του. Αυτή η διαπίστωση, από το μεγάλο θεωρητικό του πολέμου Κλαούζεβιτς, αναλυμένη από τον επίσης μεγάλο πολιτικό φιλόσοφο Παναγιώτη Κονδύλη, μπορεί να περιλάβει, μέσα στην απολυτότητα της, ίσως, ένα μέρος από τα γεγονότα γύρω από τη Μέση Ανατολή, τα τελευταία χρόνια. Ας δούμε λοιπόν, μερικά πράγματα για την τακτική του Ισλαμικού Κράτους και τις επιδιώξεις του.

Πρώτα από όλα, δεν μιλούμε για κάτι εντελώς νέο σε αγριότητα (στην περιοχή του …): Κάθε μια από τις πολεμικές πράξεις του Ισλαμικού Κράτους, αλλά και οι συνδυασμοί τους, είναι κοινός τόπος σε πολλούς πολέμους φατριών της Μέσης Ανατολής: Και οι αποκεφαλισμοί, και οι καύσεις και το κρέμασμα των αντιπάλων, είναι «συνηθισμένα» στο Λίβανο (παλιότερα), στη Συρία και φυσικά στο Ιράκ: Στην περίπτωση του Ισλαμικού Κράτους, η μέθοδος είναι τεχνικά πιο εξελιγμένη (και πιο «ανώδυνη») με την (προπαγανδιστικά χρήσιμη αποκλειστικά για τα βίντεο) χορήγηση αναισθητικού φαρμάκου. Με τον ίδιο τρόπο, η εξόντωση του χωριού του άλλου, είναι «συνηθισμένο» φαινόμενο στους πολέμους της Μέσης Ανατολής, όταν υπάρχει σύγκρουση φατριών, οι οποίες συνήθως διακρίνονται θρησκευτικά ή δογματικά μεταξύ τους.

Στην περίπτωση της Ευρώπης λοιπόν, οι επιθέσεις εναντίον της δεν είναι τρομακτικές και φυσικά τρομοκρατικές επειδή οι Γάλλοι π.χ. είναι άπιστοι –γιατί π.χ. το Ισλαμικό Κράτος δεν επιτίθεται και στο Νεπάλ;- αλλά επειδή είναι αυτός είναι ο (σκόπιμος και δόλιος όπως θα δείξω στο επόμενο άρθρο) τρόπος με τον οποίο διεξάγει πόλεμο το Ισλαμικό Κράτος. Για τον λόγο αυτόν, επίσης, ενώ όλα τα χριστιανικά Βαλκάνια βρίσκονται στους χάρτες της «Μεγάλης Ιδέας» του Ισλαμικού Κράτους, σε κανένα από αυτά δεν έχει εκδηλωθεί τρομοκρατική επίθεση – ως τώρα τουλάχιστον. Και σίγουρα, η αιτία δεν είναι ότι εδώ φυλασσόμαστε καλύτερα από ότι στο Παρίσι ή στο Βερολίνο, ούτε ότι η ηγεσία του Ισλαμικού Κράτους συμπαθεί ιδιαίτερα τις κοινωνίες μας, αν συμπαθεί οτιδήποτε στον κόσμο.

Το Ισλαμικό Κράτος, διαθέτει (ατυχώς) ικανότατους και εξαιρετικά καλά εκπαιδευμένους σουνίτες επαγγελματίες αξιωματικούς του πρώην ιρακινού στρατού, επιλεγμένους ειδικά για την αναλγησία τους, οι οποίοι πέρασαν στην υπόγεια δράση, όταν η χώρα τους καταλήφθηκε από τον αμερικανικό στρατό, και  η μειοψηφία των σουνιτών βρέθηκε -διωκόμενη συχνά- στο περιθώριο της εξουσίας, την οποία κατέχουν οι σιϊτες σύμμαχοι του Ιράν και (συγχρόνως …) των ΗΠΑ. Διαθέτει επίσης μια τεράστια δεξαμενή εθελοντών στο Ιράκ αλλά και παγκοσμίως, οι οποίοι στεβλώθηκαν ψυχολογικά επειδή μεγάλωσαν βλέποντας εκατοντάδες χιλιάδες παιδάκια να πεθαίνουν –αργά και βασανιστικά- στη διάρκεια του δυτικού εμπάργκο σε τρόφιμα και φάρμακα, καθώς τα παιδικά αυγουλάκια και τα παιδικά φάρμακα θεωρούνταν υλικά χημικών όπλων τα οποία δεν βρέθηκαν ποτέ. Φυσικά, και το καθεστώς του Χουσεϊν έπαιξε ένα ρόλο, αλλά όχι τον πιο σημαντικό, όπως δείχνουν όλες οι διεθνείς ιατρικές αναλύσεις. Επιπλέον, ενηλικιώθηκαν ή εξελίχθηκαν, βλέποντας, επί 12 χρόνια από το 2003, το εξαιρετικό σύστημα ύδρευσης, υγείας και πρόνοιας του Ιράκ, να βομβαρδίζεται και να διαλύεται στο όνομα της δημοκρατίας. Κάπως έτσι, σαν να διαλυόταν όλο το σύστημα υγείας μιας κάπως δημοκρατικής δυτικής χώρας π.χ. των ΗΠΑ, από μια επίθεση ενός εξωγήϊνου πολιτισμού, ο οποίος να διακρίνεται από άμεση δημοκρατία και ισότητα, με αίτημα την απόλυτη άμεση δημοκρατία, και την ταχύτερη και μεγαλύτερη «εξέλιξη» της «ολιγαρχικής» αμερικανικής κοινωνίας, προς ένα καλύτερο «μέλλον». Επάνω λοιπόν σε μια τεράστια –και πρωτοφανή- αδικία, εξελίχθηκε, όπως μετά το 1918 και ως το 1933 στη Γερμανία, ένα φαινόμενο μίσους, εξίσου όμως τεράστιο, ανίατο και αδιέξοδο.  Για αυτό, ακολουθεί το δεύτερο άρθρο.

Έχοντας αυτό το συνδυασμένο αρχικό εύφλεκτο υλικό, το Ισλαμικό Κράτος διέλυσε σχεδόν τον ιρακινό, κουρδικό και συριακό στρατό, κρατάει τη Μουσούλη, διατηρεί σύστημα κοινωνικής πρόνοιας για τους «δικούς του» (μας θυμίζει αυτό τους νεοναζί στην Ελλάδα;) και αντέχει στις επιθέσεις όλων των μεγάλων δυνάμεων του πλανήτη- κάτι που το εξιδανικεύει στα μάτια των ευεπίφορων ανθρώπων. Διαθέτει επιπλέον στρατηγικούς αναλυτές και υπεύθυνους προπαγάνδας μεγάλης «αποτελεσματικότητας», οι οποίοι επιτυγχάνουν ακριβώς επειδή αντλούν από μια τεράστια δεξαμενή στρεβλωμένων από έξαλλη οργή ανθρώπων, οι οποίοι αναζητούν τρόπους να εκδηλώσουν το (ενίοτε αφ-ορμώμενο από πραγματικά γεγονότα) μίσος τους. Αυτοί λοιπόν, έχουν αξιοποιήσει τα ΜΜΕ, για να «δείξουν», σε εκατομμύρια οργισμένων –και εντελώς αποπροσανατολισμένων- νέων μουσουλμάνων, ότι μπορούν να πολεμήσουν, να «νικήσουν», να «τιμωρήσουν» (όπως τιμωρούνται συχνά σε εκείνη την περιοχή του κόσμου) και να δημιουργήσουν «θεσμούς»: με απλά λόγια, να κάνουν έναν πλήρη και «νικηφόρο» πόλεμο και να δημιουργήσουν ένα «λειτουργικό», «επαναστατικό» «κράτος».  Η οντότητα αυτή,  επίσης, ακριβώς όπως διάφορα κράτη (αλλά χωρίς τα δημιουργικά τους στοιχεία), μπορεί να ισχυριστεί ότι θα πάει να εξαπλώσει τις συμμαχίες του ως «κράτος» πλέον και να «τιμωρήσει» άμεσα ή μέσω συνεργατών, τους εχθρούς του οπουδήποτε στον κόσμο. Συγχρόνως, εξοντώνουν τις άτυχες ομάδες, οι οποίες αρνούνται να δεχθούν τις αρχαϊκές για όλο -πλην μέρους του σαουδαραβικού κυρίως- Ισλάμ αντιλήψεις τους.

Το ερώτημα που μένει είναι: Γιατί τους αμάχους και αθώους; Γιατί μια βόμβα στη μέση του πουθενά; Σε αυτή την ερώτηση- παγίδα, η απάντηση των επαγγελματιών στρατιωτικών, δεν είναι αυτή που για λόγους προπαγάνδας δίνεται στις χιλιάδες των φανατισμένων στρατιωτών τους. Δηλαδή, δεν είναι η τιμωρία των απίστων, οι οποίοι σήκωσαν το σπαθί κατά της «αλήθειας» του Ισλαμικού Κράτους: Είναι πάρα πολύ αμφίβολο εάν, σε ανώτατο επίπεδο, όλοι οι άνθρωποι του Ισλαμικού Κράτους είναι τόσο φανατικά θρήσκοι: Είναι μάλλον εξίσου παρανοϊκοί με π.χ. τους Αμερικανούς και Σοβιετικούς αναλυτές οι οποίοι το 1962 ξεκίνησαν ουσιαστικά τη διαδικασία ενός παγκόσμιου πυρηνικού πολέμου. Επειδή διαθέτουν και δυτική εκπαίδευση και τη μετά το 1962 εμπειρία, υποθέτουν ότι «πρακτικές», επαγγελματικές πολεμικές στοχεύσεις, «εξυπηρετούν» «καλύτερα» την επιβίωση του (ιδεολογικά ακραίου και μεταφυσικά αρνητικού) καθεστώτος τους και της ικανοποίησης των αναγκών τους για εξουσία. Για αυτό, στέλνουν σε μια άμαθη από τη βία κοινωνία, τον πιο αποτρόπαιο και τρομώδη αιφνιδιασμό: Τους βομβιστές αυτοκτονίας (συν) ανάμεσα σε αμάχους. Είναι μια παρόμοια πράξη, με το να χρησιμοποιεί κανείς βιολογικά όπλα, διότι η ηθική και ψυχολογική επίπτωση σε αυτούς που τα ρίχνουν όπως και σε αυτούς που τα δέχονται, ξεπερνάει πολύ τον «απλό» αριθμό των θυμάτων. Για αυτό ο πόλεμος δεν μπορεί, και δεν πρέπει, να είναι ολοκληρωτικός: Διότι, εάν χαθεί η έννοια της αξιοπρέπειας έστω και του νεκρού του άλλου, υπάρχει ουσιαστική καταστροφή του ψυχικού κόσμου όσων εμπλέκονται.

Μιλώντας τεχνικά και μόνο, όχι φυσικά νομικά ή ηθικά, το «αξιοποιούμενο» «σκεπτικό» των επαγγελματιών στρατιωτικών του Ισλαμικού Κράτους, είναι  σχεδόν πρακτικό (και πολεμικό). Σχεδόν, διότι το μέσον, έχει σημασία. Όπως ήταν σχεδόν «πρακτικό» αυτό των ναζί όταν ισοπέδωναν τη Βαρσοβία ή των δυτικών στρατιωτικών συμμάχων όταν βομβάρδισαν και έκαψαν σκόπιμα τον άμαχο πληθυσμό της γερμανικής Δρέσδης (200.000 καμμένοι) το 1944, έστω και με συμβατικά όπλα. Όταν δέχεται μια ομάδα επίθεση σε αμάχους της, ο τρόμος θεωρείται –λαθεμένα ηθικά αλλά και από πλευράς αποτελεσματικότητας διότι προκαλεί αντισυσπείρωση-  μια μέθοδος να ανταποδώσει το πλήγμα. Είναι επίσης μια προειδοποίηση, χωρίς καν μια μικρής κλίμακας επίδειξη, ώστε ο αντίπαλος να μην κλιμακώσει τις επιθέσεις του με νέα όπλα. Όμως, σε κάποιες κοινωνίες, μπορεί, κάπως να υπάρξει ένα όριο στην κτηνωδία του πολέμου: στους ναζί ή στο ISIS η τακτική είναι μόνιμη. Ακόμη και οι Μογγόλοι, δεν είχαν ιδεολογικοποιήσει σε αυτό το βαθμό την εξάλειψη του άλλου.  

Αν λοιπόν θέλουμε να μιλήσουμε –και όχι να φωνάξουμε από θλίψη και οργή- και να κατανοήσουμε το πρόβλημα, ας παραδεχτούμε την αλήθεια: Απέναντί μας, υπάρχουν οι αξιωματικοί μιας οργανωμένου οντότητας, που σκέφτεται (πάντοτε) ακριβώς όπως σκέφτονται (ενίοτε) πολλοί (όχι όλοι!) οι πολιτικοί και στρατιωτικοί, σε κάθε εποχή και σε κάθε πολίτευμα. Στη νοοτροπία πολλών αξιωματικών και πολιτικών αυτού του «κράτους», μαζί με τον στρατηγικό υπολογισμό, ο οποίος είναι παγκόσμιος, υπάρχει και η ιδέα (αρχαιότερη από το πραγματικό Ισλάμ το οποίο την κληρονόμησε αλλά –στην περίπτωση του ορθού Ισλάμ και όχι του Ισλαμικού Κράτους- μόνο σε περίπτωση αμυντικού πολέμου), ότι κάθε ένοπλη αντίσταση είναι δικαιολογημένη απέναντι σε έναν κατακτητή, όπως και η ολοκληρωτική επίθεση κατά των αντιπάλων. Οι Γάλλοι πολίτες όμως, π.χ., δεν έχουν κηρύξει σε κανέναν τον πόλεμο και μάλιστα τον ολοκληρωτικό: δεν ρωτήθηκαν καν εάν θέλουν η χώρα τους να μπει σε πόλεμο με το Ισλαμικό Κράτος.

Αυτή την απόφαση, την έλαβαν, για τη Γαλλία μιλώντας, ορισμένοι πολιτικοί. Ο λαός της, δεν έχει συνειδητοποιήσει πλήρως ότι η χώρα του κηρύσσει πόλεμο, χωρίς η ίδια να έχει άμεσα θιγεί, σε μια πολύ επικίνδυνη, καλά οργανωμένη οντότητα με στρατιωτική νοοτροπία σύγχρονου στρατού -και όχι σε μια μακρινή ορδή θρησκόληπτων ληστών- η οποία θα ανταποδώσει άμεσα ή και προληπτικά το πλήγμα. Επίσης, ο λαός της δεν πληροφορήθηκε αρκετά, και συνεπώς δεν μπόρεσε να δώσει σημασία στο γεγονός πως, ακόμη και μια σχετικά μέσου μεγέθους ομάδα όπως η Αλ-Καϊντα του Ιράκ, έφερε την Ισπανία εκτός Ιράκ με μια παρόμοια επίθεση στο μετρό της Μαδρίτης. Και εδώ είναι πάντα το έγκλημα: Το ότι τα «εδάφη» του Ισλαμικού Κράτους «δέχονται επίθεση», από αυτό που στην ουσία είναι ένα πραξικόπημα μέσα στη Γαλλία, δεν δικαιολογεί την επίθεση εναντίον των αμάχων, όμως οι αξιωματικοί του Ισλαμικού Κράτους δεν έχουν δώσει μεγάλη σημασία στους αμάχους ακόμη και όταν είναι παιδάκια. Ακόμη περισσότερο, είναι βέβηλη η επίθεση, διότι έπληξε σημεία της γαλλικής πρωτεύουσας όπου είναι πιο πιθανό να συγκεντρώνονται νεολαίοι που δεν επιθυμούν τον πόλεμο: Με αυτόν τον τρόπο, οι τακτικιστές του Ισλαμικού Κράτους, στέλνουν το μήνυμα πως, ακριβώς όπως άλλοι στρατιωτικοί συχνά (αλλά πολύ πιο ελεγχόμενα πλέον), ότι δεν θα σεβαστούν ούτε τα ιερά ούτε τα όσια των εχθρών τους, ώστε να προκαλέσουν ξενόφοβη εσωτερική αναταραχή στη Γαλλία, και να περάσουν το μίσος –άρα και τον πόλεμο- μέσα στο έδαφος της.

Επειδή όμως οι Γάλλοι, οι Ρώσοι, οι Ισπανοί και άλλοι λαοί, μαθαίνουν την αλήθεια επίσης αργά και βασανιστικά, η καλύτερη λύση είναι να αποφασίσουν ψύχραιμα –και γρήγορα- εάν θα κάνουν μακροχρόνιο πόλεμο με το Ισλαμικό Κράτος (το οποίο θέλουν να υπάρξει όλοι οι αντίπαλοι του Άσαντ, άρα δύσκολα θα το καταστρέψουν γρήγορα και άμεσα

http://www.judicialwatch.org/wp-content/uploads/2015/05/Pg.-291-Pgs.-287-293-JW-v-DOD-and-State-14-812-DOD-Release-2015-04-10-final-version11.pdf )

και τα εκατομμύρια των οπαδών του μέσα στην Ευρώπη και στην Ασία. Αυτό, με όλες τις συνέπειες για την οικονομία και την υγεία εκατομμυρίων Ευρωπαίων. Αντίθετα, μπορούν να επιλέξουν εάν θα βάλουν σε κίνηση την ομαλότερη διαδικασία ειρήνευσης στη Συρία, στο Ιράκ και στο Κουρδιστάν,  χωρίς όμως άμεση δική τους στρατιωτική εμπλοκή. Αυτό αξίζει να γίνει, παρά τις ιαχές του κάθε φιλοπόλεμου σουλτάνου ή φιλοδυτικού μεσαιωνικού σατράπη στην Άγκυρα της Τουρκίας ή –αντίστοιχα- στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας και ακόμη και εάν τελικά δεν αποδυναμώσει τη Ρωσία και την Κίνα: οι οποίες στην ουσία, υπάρχουν με τον Α ή Β τρόπο μέσα στον πλανήτη πλέον ως ενεργότερα στρατιωτικά κράτη από τη Βρετανία ή τη Γαλλία και (μαζί με το Ιράν) οπωσδήποτε ισχυρότερα από τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ιταλία και άλλες παλιές αποικιοκρατικές δυνάμεις που ζουν εκτός πολιτικής πραγματικότητας. Αξίζει να γίνει διότι, είναι η ειρηνική Ευρώπη που μπορεί να γίνει μοντέλο για τον ισλαμικό κόσμο, όχι η Ευρώπη- παιδικό άθυρμα σε κάθε επίθεση στη Μέση Ανατολή. Ίσως, μάλιστα, μια αρκούντως ευρωπαϊκή ειρηνική στάση, να βοηθήσει στον εξανθρωπισμό και της πολιτικής των ΗΠΑ, όπου ήδη ενισχύονται διαρκώς οι φωνές υπέρ της αποκλιμάκωσης της φοβερής βίας που ασκεί η χώρα διεθνώς.

Η επιλογή είναι δική τους, και –ως Έλληνες- δεν έχουμε καμία, μα καμία, απολύτως θέση, σε ένα πόλεμο άλλων, τον οποίο δεν τον θέλουμε, που μόνο κινδύνους έχει για το κράτος μας και όπου πρέπει να αρνηθούμε απολύτως να μετάσχουμε, παρά τις ιαχές πολέμου πολλών μελών και ιστολογίων της ελληνικής ακροδεξιάς, του αντιμουσουλμανικού λόμπι και του ακραίου «φιλελεύθερου» κέντρου.


O Γιώργος Θωμαϊδης είναι Ειδικευόμενος Ψυχίατρος στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης