Η Ευρώπη απειλείται

Του Άγγελου Στάγκου

Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η προσφυγική κρίση να προκαλέσει τόσο σοβαρά τραύματα στην ιδέα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επουλωθούν. Εξασθενημένη ήδη από την οικονομική κρίση η συνοχή των Ευρωπαίων, δοκιμάζεται τώρα ακόμη περισσότερο από τη μετακίνηση πληθυσμών προς την Ευρώπη. Με τις χώρες του Νότου –Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία– να αποτελούν πύλες εισόδου εκατοντάδων χιλιάδων δυστυχισμένων από κατεστραμμένες από πολέμους περιοχές και τις χώρες της Μεσευρώπης και του Βορρά να προσπαθούν να αποφύγουν την εγκατάστασή τους σε αυτές.

Η αλήθεια είναι ότι το πρόβλημα είναι τεράστιο. Οι αριθμοί είναι πολύ μεγάλοι, η ροή είναι μαζική και σε τόσο συμπυκνωμένο χρόνο που ακόμη και οργανωμένα κράτη αδυνατούν να ανταποκριθούν, ενώ δεν φαίνεται προοπτική λύσης στο ορατό μέλλον και πολλές κοινωνίες αντιδρούν σε βαθμό ακραίο. Οι εκδηλώσεις ξενοφοβίας και ρατσισμού πληθαίνουν από τη Σουηδία ώς την Ελλάδα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνουν ραγδαία τα ποσοστά των ακροδεξιών και των ευρωσκεπτικιστών απ’ άκρου εις άκρον της Ευρώπης. Το διαπιστώνουμε πλέον και σε χώρες με κουλτούρα ανοχής και φιλελεύθερης κοινωνικής συμπεριφοράς, όπως οι σκανδιναβικές.

Στην πράξη αποδεικνύεται τώρα ότι η ανοχή και η συμβίωση με «ξένους και διαφορετικούς» έχουν όρια, ειδικά όταν συνδυάζονται με φόβο αλλοίωσης του τρόπου ζωής ή «ξεβόλεμα» και επιβάλλονται ξαφνικά από μαζική εγκατάσταση ανθρώπων με άλλα ήθη, έθιμα, θρησκεύματα και χρώματα. Πόσο μάλλον όταν οι νεοφερμένοι έχουν ανάγκες που απαιτούν δαπάνες οι οποίες θα επιβαρύνουν τους πολίτες. Εχει υπολογιστεί ότι στη Γερμανία θα χρειαστούν κονδύλια ύψους 16 δισ. και γίνεται λόγος για πρόσθετη φορολόγηση προκειμένου να βρεθούν αυτά τα χρήματα. Ο οικονομικός παράγοντας είναι πολύ σημαντικός σε αυτήν την κατάσταση που βιώνει η Ευρώπη. Τα ποσά που απαιτούνται και θα απαιτηθούν για την υποδοχή των προσφύγων και την ανασυγκρότηση των χωρών τους, αν και όταν βρεθεί λύση, είναι ιλιγγιώδη!

Ομως, οι τριγμοί στο οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι πια ιδιαίτερα αισθητοί. Οι κυβερνήσεις βρίσκονται υπό πίεση από τις κοινωνίες και τους ευρωσκεπτικιστές κάθε κατηγορίας και ουσιαστικά στρέφονται με αποφάσεις και μέτρα κατά θεμελιωδών αξιών του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Οσες πάλι, όπως της κ. Μέρκελ, αρχικά προσπάθησαν να δείξουν ανοχή, κλονίζονται. Και το χειρότερο είναι ότι η Ευρώπη δεν περιλαμβάνεται ακόμη στις δυνάμεις που καλούνται να βρουν λύση στη Συρία. Η πρόσφατη συνάντηση υπουργών Εξωτερικών στη Βιέννη, με πλήρη απουσία Ευρωπαίων, είναι ενδεικτική. Μπορεί η Ευρώπη στο σύνολό της να μην ευθύνεται για το χάος που προκλήθηκε στη Μέση Ανατολή και τη Λιβύη εξαιτίας επεμβάσεων μεγάλων δυνάμεων στη Δύση, αλλά αυτή απειλείται με διάλυση. Πρέπει, λοιπόν, να βρει τη δύναμη να απαιτήσει συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων που θα οδηγούν σε λύση το προσφυγικό πρόβλημα.