"Το μέλλον έρχεται από μόνο του. Η πρόοδος όχι" -Poul Henningsen

της Ελένης Καλλιανέζου

Πολλές οι ερμηνείες για την άνοδο της ακροδεξιάς στη Δανία. Η οικονομική κρίση και το πρόσφατο χτύπημα Charlie Hebdo τον τελευταίο Φλεβάρη στην Κοπεγχάγη είναι μερικές από αυτές. Υπάρχουν όμως κι άλλες. Ο θεωρητικοποιημένος φασισμός, οι απαρχές του οποίου χάνονται στη δανέζικη ιστορία. Η Δανία διέρχεται μια από τις πιο σκοτεινές φάσεις της ιστορίας της όχι μόνο γιατί το DF είναι ξενοφοβικό και θέλει να διώξει τους μετανάστες, αλλά και γιατί ως ιδεολογικό ρεύμα αντιτίθεται και δαιμονοποιεί από το σοσιαλισμό ως κινήματα τέχνης σαν το Kulturradikalisme, από τη τζαζ και τα μοντέρνα κινήματα στη ζωγραφική ως τις ανθρωπιστικές αξίες και τον ιδεαλισμό. 

Η δαιμονοποίηση αυτή ιδεολογικοποιείται μέσα από τη θεολογική κίνηση Tidehvervsbevægelse, η οποία ήταν αρχικά επηρεασμένη από τον Κίρκεγκωρ και τον Karl Barths. Από το 1967 όμως και μετά έπαψε να είναι καθαρά θεολογική, όταν ο πάστορας Søren Krarup και πολιτευτής του Δανέζικου Λαϊκού Κόμματος έγινε συντάκτης του περιοδικού τους. Το ρατσιστικό μίσος στηρίχτηκε μεταξύ άλλων και σε αυθαίρετες ερμηνείες του Ευαγγελίου και της παραβολής του καλού Σαμαρείτη, σύμφωνα με τις οποίες ο άνθρωπος οφείλει να νοιάζεται και να συνδράμει μόνο τους οικείους του και όπου "πλησίον" θεωρείται ο ομοεθνής. Άκρως αμφισβητήσιμο βεβαίως και αυτό, δεδομένου ότι το DF δε θέλει τις ψήφους των Δανών της διασποράς, οι οποίοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία για ευνόητους λόγους έχουν μεγάλη ενσυναίσθηση στο θέμα των μεταναστών όντες μετανάστες οι ίδιοι.

Δαιμονοποιείται μόνο η τέχνη; Όχι. Δαιμονοποιείται και η οικολογία. Ο πλανήτης δεν έχει πρόβλημα, η Δανία είναι μικρή χώρα για να ρυπάνει, έχουμε αρκετή αιολική ενέργεια, ώρα να χρησιμοποιήσουμε και άλλες μορφές ενέργειας μας λένε τούτη τη φορά οι Venstre και η Φιλελεύθερη Συμμαχία τροφοδοτώντας την ιδεολογικοποιημένη χυδαιότητα του Δανέζικου Λαϊκού Κόμματος, η δε γουρουνοπαραγωγή θα πρέπει να αυξηθεί για ακόμη περισσότερες εξαγωγές χοιρινού, άσχετα με το αν τα γουρούνια υπερτερούν αριθμητικά από τους ανθρώπους στο Βασίλειο της Δανίας. Όταν η δανοπρέπεια αρχίζει να πιστοποιείται και από τη γουρουνοφαγία -γιατί είσαι Δανός, οφείλεις και να τρως χοιρινό για να αποδείξεις επιπλέον ότι δεν είσαι και Μουσουλμάνος ή Εβραίος, οι σκηνές φρίκης του μαρτυρίου της Ινές που δεν της άρεσε το γουρούνι και βασανίστηκε από την Ιερά Εξέταση και σάπισε στη φυλακή στην ταινία του Μίλος Φόρμαν "Τα φαντάσματα του Γκόγια" δεν είναι και τόσο μακρινό σενάριο.

Αν όπλο στο φασισμό είναι η παιδεία και η κουλτούρα, δυστυχώς η απελθούσα σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Τόρνινγκ Σμιτ χρεώνεται με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση Αντορίνι με τα ολοήμερα σχολεία, βολικό για τους γονείς αφού μετέτρεψε τα σχολεία σε baby parking, αλλά καταστροφικό για τη δημιουργικότητα και τη μάθηση και εξοντωτικό και για μαθητές και για δασκάλους, μεταρρύθμιση που δεν πρόλαβε καν να δει αντίδραση από τα συνδικάτα, αφού το επονείδιστο κυβερνητικό λοκάουτ στους εκπαιδευτικούς τον Απρίλη του 2013 κατέπνιξε κάθε φωνή αντίδρασης εν τη γενέσει της. Τα σχολεία εκπαιδεύουν στο εργατικό ωράριο. Μάθε το νωρίς. Κι όσο η μάθηση γίνεται όλο και λιγότερο θελκτική, ο 16άχρονος απόφοιτος της υποχρεωτικής εννιαετούς εκπαίδευσης γιατί να μη βγει στην παραγωγή, να έχει και χαρτζηλίκι, να ψηφίζει και αυτός το Δανέζικο Λαϊκό Κόμμα;


O Poul Henningsen, ο οποίος στη Δανία αποκαλείται από τα αρχικά του ονόματός του Πε Χο, είναι ένας Δανός που η φήμη του ξεπέρασε τα όρια της μικρής Δανίας. Αρχιτέκτονας, σκηνοθέτης και σχεδιαστής πρωτοποριακών φωτιστικών για τη διάχυση του φωτός αποθέωσε το δανέζικο design. Και μισιέται θανάσιμα από το δεύτερο σήμερα σε δύναμη κόμμα του δανέζικου κοινοβουλίου, το ξενοφοβικό Λαϊκό Δανέζικο Κόμμα. Δεν υπήρξε κομμουνιστής, ήταν όμως μέλος της κίνησης του Kulturradikalisme.