Γιατί ο Τσίπρας έκανε την Ευρώπη (και τις αγορές) να χάσουν την ψυχραιμία τους

Της Νικόλ Λειβαδάρη

Ο Αλέξης Τσίπρας είπε χθες ανοιχτά δυό σκληρές αλήθειες που τάραξαν. Τάραξαν την Ευρώπη και τις αγορές, οδήγησαν τα spreads των ομολόγων του νότου σε ρεκόρ τριετίας κι έβγαλαν από τα ρούχα του, κι απ’ το κοστούμι της πολιτικής υποκριτικής του ευγένειας, τον «φίλο» Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.

Ο Αλέξης Τσίπρας είπε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ τα αυταπόδεικτα: Ότι το σχέδιο των πιστωτών έχει στόχο «να ταπεινώσει τον ελληνικό λαό» και πως το ΔΝΤ φέρει «εγκληματικές ευθύνες» για την κατάσταση στην Ελλάδα. Το γεγονός, όμως, ότι τα είπε θεσμικά, δημόσια και σε απ’ ευθείας μετάδοση από τα μεγαλύτερα διεθνή δίκτυα προκάλεσε απώλεια ψυχραιμίας: Ο Γιούνκερ εξεμάνη κι επιχείρησε να διαχωρίσει τη θέση του εξαπολύοντας κεραυνούς κατά της Αθήνας αντί κατά του ΔΝΤ, τα δε λόμπι των πιστωτών πέρασαν στην αντεπίθεση κραδαίνοντας ανά χείρας την απειλή της χρεοκοπίας και των κλειστών τραπεζών.

«Η Ελλάδα καταγγέλλει τους «εγκληματίες πιστωτές» την ώρα που η χρεοκοπία πλησιάζει» είναι το σημερινό πρωτοσέλιδο του Guardian, ενώ οι Financial Times προειδοποιούν ότι «Οι πιστωτές κάνουν σχέδια εκτάκτου ανάγκης, μετά την αναταραχή που έφερε η ελληνική περιφρόνηση».

«Η σκληρή γλώσσα Τσίπρα», γράφει ο Πήτερ Σπίγκελ στους FT, «και η παράλληλη δήλωση Βαρουφάκη ότι δεν θα κομίσει νέες προτάσεις στο αυριανό Eurogroup επιταχύνουν τις προετοιμασίες για ενδεχόμενη ελληνική χρεοκοπία, σύμφωνα με αξιωματούχους της ευρωζώνης…. Αξιωματούχοι από την πλευρά των πιστωτών δηλώνουν ότι σχέδια εκτάκτου ανάγκης, συμεριλαμβανομένης και έκτακτης συνόδου κορυφής την Κυριακή, είναι σχεδόν έτοιμα. Τα ίδια σχέδια περιλαμβάνουν επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων για να αποτραπεί κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος».

Εν ολίγοις, η σύγκρουση γίνεται μετωπική και οι σκληρές φράξιες των πιστωτών διαμορφώνουν έδαφος για τελεσίγραφο τύπου Κύπρου προς την ελληνική κυβέρνηση ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο. Το εγχείρημα όμως – εάν όντως υφίσταται – δεν είναι εύκολο. Η χθεσινή εκτίναξη στα επιτόκια των ομολόγων Ισπανίας και Πορτογαλίας έδειξε ότι, σε αντίθεση με όσα λέγονται, η Ευρώπη δεν είναι καθόλου θωρακισμένη και προετοιμασμένη για μια ακραία έκβαση της ελληνικής κρίσης.

Πίσω από τη βροχή των τελεσιγράφων, άλλωστε, παραμένει ακόμη ορατό το «μέτωπο του ρεαλισμού»: Οι αναταράξεις στις αγορές θορύβησαν πρώτη την ΕΚΤ που, δια του τραπεζίτη Ιβ Μερς, έσπευσε να υπενθυμίσει ότι «η συμμετοχή στην ευρωζώνη είναι μη αναστρέψιμη», ενώ η γερμανική Sueddeutsche Zeitung έγραψε ότι «ο Βαρουφάκης… έχει δίκιο» και πως «δεν μπορεί να υπάρξει λύση χωρίς διευθέτηση του χρέους». Την ίδια ώρα, ακόμη κι ο Τζέφρι Σακς, ο οικονομολόγος που κάποτε υπηρέτησε το Δόγμα του Σοκ ως μοναδική δίοδο οικονομικής ανάταξης, γράφει στην ιστοσελίδα του World Economic Forum: «Οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις είναι αφελείς και θεμελιωδώς αυτοκαταστροφικές. Απορρίπτοντάς τες, οι έλληνες δεν παίζουν παιχνίδια. Απλώς, προσπαθούν να παραμείνουν ζωντανοί… Η ελληνική κυβέρνηση σωστά τραβά την κόκκινη γραμμή. Εχει ευθύνη απέναντι στους πολίτες της. Το πραγματικό δίλημμα, άλλωστε, δεν βρίσκεται στην πλευρά της Ελλάδας, βρίσκεται στην πλευρά της Ευρώπης».

Το ερώτημα, βεβαίως, είναι ποιο από τα δύο μέτωπα θα επικρατήσει και θα κληθεί εν τέλει να απαντήσει στο εν λόγω μείζον δίλημμα. Το Μαξίμου εξακολουθεί να ποντάρει στην πλευρά του ρεαλισμού, ο δε Αλέξης Τσίπρας φέρεται, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, πεπεισμένος ότι οι απαντήσεις δεν θα δοθούν μέσα στα επόμενα 24ωρα αλλά η όποια «υπαναχώρηση λογικής» από την πλευρά των πιστωτών θα έρθει προς το τέλος του μήνα και στο «παρά πέντε» της νέας πληρωμής στο ΔΝΤ.

Εάν όντως υπάρξει αυτή η υπαναχώρηση, η ελληνική πλευρά είναι διατεθειμένη να κάνει κι εκείνη τις κινήσεις που της αναλογούν με «κλειδί» όμως πάντοτε τη διευθέτηση του χρέους. Εάν το βήμα της λογικής δεν έρθει «η ευθεία αναμέτρηση θα πάει μέχρι τέλους και η διέξοδος θα είναι πολιτική και δημοκρατική», όπως έλεγε χαρακτηριστικά χθες το βράδυ κυβερνητικό στέλεχος που βρίσκεται κοντά στις διαπραγματεύσεις...