Οι εκλογές που θα αλλάξουν την Τουρκία

Του Δημήτρη Ραπίδη

Αυτή την Κυριακή λαμβάνουν χώρα βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία. Ενδεχομένως μία από τις σημαντικότερες αναμετρήσεις της τελευταίας 15ετίας, τόσο για την ίδια την τουρκική κοινωνία, όσο και για την Ευρώπη, την Μέση Ανατολή, τον μουσουλμανικό κόσμο. Κυρίως όμως για την ίδια την Τουρκία.

Γιατί υπάρχει όμως τέτοιο ενδιαφέρον: Γιατί σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις το κόμμα HDP του μειλίχιου και πολύ αγαπητού 42χρονου Κούρδου δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το Ντιγιάρμπακιρ Σελαχατίν Ντεμιρτάς, που αγκαλιάζει εθνότητες, Αριστερούς, νεολαίους, και ευρύτερα στρώματα της τουρκικής κοινωνίας, αναμένεται να ξεπεράσει το όριο του 10% και να μπει στην τουρκική Βουλή. Τί θα σήμανε όμως μια τέτοια εξέλιξη για τις πολιτικές ισορροπίες στην Τουρκία;

Πρώτον, μια αρχική αίσθηση φρεσκάδας που είναι απαραίτητη για την τουρκική πολιτική σκηνή. Ανανέωση που με κατάλληλους χειρισμούς μπορεί να διαμορφώσει και να εδραιώσει σταδιακά σε βάθος χρόνου στην πολιτική και στην πολιτική δράση μια νέα γενιά Τούρκων επιστημόνων, ακαδημαϊκών και ανθρώπων της εργασίας και του πνεύματος που ποσώς αρκούνται στα οικονομικά θαύματα και στην αραβική επενδυτική ροή κεφαλαίων στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά επιδιώκουν και μια ποιότητα πολιτικού λόγου και δημοκρατίας που τα τελευταία χρόνια πολλοί ισχυρίζονται ότι πλήττεται συστηματικά στη χώρα. Μέρος αυτής της γενιάς ωρίμασε πολιτικά μέσα από το κίνημα του Πάρκου Γκεζί στην Κωνσταντινούπολη – μια γενιά μορφωμένη και διψασμένη για αλλαγή.  

Δεύτερον, η είσοδος του Ντεμιρτάς στη Βουλή θα δυσκολέψει την επίμονη και συστηματική προσπάθεια του Ερντογάν για «προεδροποίηση» του καθεστώτος και ανάδειξή του σε αδιαμφισβήτητο ηγέτη της Τουρκίας. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό του HDP, τόσο δυσκολότερη θα είναι η προσπάθεια του Ερντογάν να περάσει τις απαραίτητες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που θα του επιτρέψουν να αποδυναμώσει πλήρως τις εξουσίες της τουρκικής Βουλής και να τις συγκεντρώσει αντίστοιχα γύρω από το πρόσωπο του Προέδρου (του δικού του στην προκειμένη).        

Τρίτον, η είσοδος του HDP στην Βουλή είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσει το πρίσμα μέσα από το οποίο η Τουρκία βλέπει τον εαυτό της στον κόσμο, όπως επίσης και το πώς βλέπει ο κόσμος την Τουρκία. Αποδυνάμωση του κυβερνώντος AKP -και κατά συνέπεια του Ερντογάν- σημαίνει ταχεία ανάδειξη του κουρδικού ζητήματος στην Τουρκία και την γειτονική περιφέρεια, προσπάθεια συσπείρωσης μετώπου ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος, πίεση για την αναθεώρηση των στρατηγικών προτεραιοτήτων της χώρας προς μία στέρεη βάση με όλους τους γείτονες σε επίπεδο χαμηλής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, χωρίς όμως διατάραξη της στρατηγικής σχέσης με την Ρωσία.

Όσο για την Ελλάδα, δεν είναι απολύτως σίγουρο εάν μια πιθανή αποδυνάμωση Ερντογάν θα βοηθήσει, θα κρατήσει στάσιμες ή θα επιδεινώσει τις διμερείς μας σχέσεις. Το ζήτημα είναι ότι όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση στη Μέση Ανατολή ίσως είναι δύσκολο για την Τουρκία να διαχειριστεί με ψυχραιμία και αποτελεσματικότητα ό,τι προκύπτει στην «πίσω αυλή της». Αυτή η πίεση ίσως διοχετευτεί στις διμερείς μας σχέσεις σε Αιγαίο και Θράκη, ίσως όχι.

Σε κάθε περίπτωση, δύο ακόμη στοιχεία αξίζει, τέλος, να υπογραμμίσουμε: πρώτον ότι η Ευρωπαϊκή Αριστερά και ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζουν επίσημα το HDP του Ντεμιρτάς, υποστήριξη η οποία συμβαίνει για πρώτη φορά ανοιχτά από ευρωπαϊκή πολιτική ομάδα ή κόμμα προς αντίστοιχο τουρκικό κόμμα. Το δεύτερο στοιχείο είναι πως πολλοί Τούρκοι επιχειρηματίες θέλουν διακαώς να επενδύσουν στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων, και για έναν μη εμπορικό και επιχειρηματικό λόγο: γιατί νιώθουν οικειότητα και ελευθερία στη χώρα μας. Στοιχεία τα οποία πολλοί Τούρκοι αδυνατούν πλέον να βρουν στη χώρα τους.

*Ο Δημήτρης Ραπίδης είναι Πολιτικός Αναλυτής και Επικοινωνιολόγος. Twitter: @rapidis