Εφημερεύει το Ασκληπιείο Επιδαύρου;

του Πιγκουίνου

Η θεία Ευτέρπη είχε αρχίσει από καιρό να λέει τρέλες. Μια ότι της είχε κάμει τάχα μου μάγια η γάτα της η Θεανώ (που είδαμε και πάθαμε να τη μεταπείσουμε ότι η Θεανώ δεν άφηνε τρίχες στα πλαίσια κάποιας μαγγανείας, αλλά απλώς μάδαγε το γατί) και μια ότι τη ζήλευαν οι γειτόνισσες και θέλανε να της κλέψουνε τον άντρα. -που μεταξύ μας, πρέπει νάσαι βέρι ανώμαλη για να σου γυαλίσει ο θείος Αριστείδης, ογδόντα τριών ετών, με την πάρεση στο σαγόνι, το γλαρό το μάτι και το μισεμένο χέρι (από τον Πρώτο Πελοποννησιακό Πόλεμο ντε, πούχε ηρωικώς γκρεμοτσακιστεί καθώς προσπαθούσε να κατέβει απ'τ'άλογο -χελόου, γλαρό μάτι λέμε).



 
Όταν όμως πια άρχισε να συνομιλεί καθημερινώς και με την αδελφή της τη Χαρίκλεια, που την είχαμε χάσει πριν κάνα έτος, μεσούντος Μαιμακτηριών, το πήραμε απόφαση ότι είχε σαλέψει. Είχε λασκάρει η βίδα, είχε κάψει φλάτζα, είχε αποσυνδεθεί το κύκλωμα, πώς το λέτε εσείς στα μέρη σας; Άλλα έλεγε και άλλα εννοούσε, αλλού πάταγε κι αλλού βρισκόταν, είναι να μην σου τύχει. Φοβόμασταν ότι θα βάλει και καμιά φωτιά, να μας κάψει όλους ζωντανούς μη-χειρότερα. Τί να κάμω κι εγώ; Θεία μου είναι, δεν μπορούσα να την αφήκω σε αυτήν την κατάσταση.


 
Εξού και απεφάσισα να τη φέρω στο Ασκληπιείο. Όχι της Βούλας μη-χειρότερα (είσαι πολλούς αιώνες μπροστά και δεν σου κάμει καλό!), αλλά της Επιδαύρου. Να τη δούνε τη γυναίκα, να μας πούνε μια γνώμη. 


 

Εντάξει, εσύ μπορεί να το λες πις οφ κέικ, αλλά δεν σηκώνεσαι κι εύκολα να κάμεις τόσο δρόμο με μία θεόμουρλη θεία. Και μάλιστα ποδαράτο. Τρεις μερούλες να πας και άλλες τόσες να γυρίσεις. Κι αν σε στενεύει το σανδάλι, μπορεί και τέσσερις. Εκεί έπρεπε να σε είχα, να δεις πόσο θα επανεκτιμούσες το ΚΤΕΛ ως ιδέα και ως φασίλιτι.



Από τ'αξημέρωτα κατηφορίσαμε προς την Ελευσίνα -εγώ, η θεία και μία δύστυχη κατσίκα που σέρναμε μαζί μας για θυσία- και ύστερα το κόψαμε παραλιακώς μέχρι τα Μέγαρα, που φθάσαμε αργά το βράδυ κατάκοποι. Δηλαδής εγώ, γιατί η θεία σε όλη τη διαδρομή, μάζευε χόρτα, ενώ και η κατσίκα έδειχνε να διασκεδάζει πολύ το τουρ. Εκεί διανυκτερεύσαμε σε ένα μοτέλ που δεν θες να στο προτείνω (και στο οποίο θα έδινα αρνητικό βαθμό, αν υπήρχε το μπούκινγκ.κομ και αν είχαν ανακαλυφθεί οι αρνητικοί αριθμοί) και φάγαμε λόκαλ λιχουδιές, τύπου κρεάδιον μόσχου, όρνιθα με πλιγούρι και τύρο. Η θεία -που μετά το ξέσπασμα της ασθένειάς της, είχε εξελιχθεί σε μεγάλη κρασοκανάτα- παίζει να ήπιε και τρεις γιομάτες οινοχόες και είχε γίνει ντίρλα. Την επόμενη μέρα που ξυπνήσαμε όμως, είχαμε και έναν καινούργιο λόγο να φθάσουμε γρήγορα στην Επίδαυρο: ήταν φαίνεται μπαγιάτικο το κρεάδιον και είχα πάθει τροφική δηλητηρίαση.



Να μην στα πολυλογώ, αφού κάμαμε και μία διανυκτέρευση στην Κόρινθο (ωραία πόλη, ιδανική για διασκεδάσεις και τσιλιμπουρδίσματα με εταίρες), φθάσαμε στην Επίδαυρο. Πούναι παραλιακό και ήσυχο μέρος, αλλά κομματάκι μπόρινγκ. Από εκεί πήραμε το μονοπάτι που οδηγεί στο Ασκληπιείο -κατά μήκος του οποίου, έχουν στήσει το κονάκι τους ουκ ολίγοι ιατροί.



Μαζί με καμπόσους άλλους προσκυνητές διαβήκαμε τα Προπύλαια -τη μνημειώδη δηλαδή είσοδο του χώρου, δωρικού ρυθμού περικαλώ- κι ύστερα ακολουθήσαμε την Ιερά οδό που οδηγεί στα ενδότερα.



Είχα βεβαίως ακούσει από πολλούς φίλους και γνωστούς για το μέγεθος και τη λαμπρότητα του Ασκληπιείου, αλλά στ'ομολογώ πως εντυπωσιάστηκα. Κατ'αρχάς από το φυσικό κάλλος. Καταπράσινα πεύκα, μυροβόλα άνθη, φουντωτά οπωροφόρα, πηγαία ιαματικά νερά, θυμάρια, δεντρολίβανα, λεβάντες.



Σαν φθάσεις εδώ, σου γίνονται απολύτως κατανοητοί οι λόγοι που επέλεξε ο Ασκληπιός για έδρα του ετούτο το μέρος.



Πήρα τη θεία και πήγαμε απευθείας να προσκυνήσουμε στον κεντρικό ναό του θεού. Δωρικός κι αυτός, αψηλός και βέρι ιμπρέσινγκ. Εσύ βεβαίως σήμερα, μπορείς να δεις μόνο τη θεμελίωση, αλλά δεν φταίω εγώ γι΄αυτό.



Γύρω από το ναό, απλωνόταν ένα τεράστιο κόμπλεξ κτηρίων και εγκαταστάσεων και σε πληροφορώ ότι ο κόσμος ήταν αρκετός. Τα περισσότερα οικοδομήματα προορίζονταν για την εξυπηρέτηση των προσκυνητών και των μυριάδων ασθενών που κατέφθαναν εδώ από όλες τις ελληνικές πόλεις.



Και ήταν τόσο μεγάλο το ρεπιουτέισον του Ασκληπιείου που είχαμε και απάλευτα μακρινές αφίξεις από τα βάθη της Ασίας μέχρι τις Πύλες του Ηρακλή. Κι αν είχε ανακαλυφθεί η Αμερική, στα σίγουρα θα μας ερχόντουσαν και από το Κεντάκι, την Αλαμπάμα και το Μπόστον Ματσατσούσετ. Ευτυχώς να λες.



Εντάξει, έχουμε και στην Αθήνα, υπέρλαμπρες κατασκευές και τελοσπάντων ας είν'καλά ο Περικλής που επένδυσε στην οικοδομή και αποκτήσαμε την πλουμιστή και πολύχρωμη Ακρόπολή μας, με τ'αγάλματα της Παλλάδας, τα Ιερά της, τα σέα της και τα μέα της. Αλλά κι ετούτη εδώ η υπερπαραγωγή, σε αφήνει με το στόμα ανοιχτό. Μόνο η θεία δεν είχε πολύ εντυπωσιαστεί, διότι είχε κάποτες πάει -όταν ήταν νέα- σε μία εξαδέλφη της στην Ποτίδαια και έκτοτε όταν της έδειχνες ένα ωραίο μέρος, έλεγε "Καλό είναι, αλλά σαν τη Χαλκιδική, δεν έχει"!
 


Τέλοσπάντων, κάμαμε τις σπονδές μας, δώσαμε και την έρμη την κατσίκα για θυσία (ντοντ τράι ιτ ατ χόουμ) και πήγαμε αμέσως να βρούμε δωμάτιο. Στο Καταγώγιο, ντε.
 

 
Τί εννοείς ντεκαντάνς και μπας κλάς; Σταμάτα, γιατί θα σε ακούσει η θεία, δεν θα θέλει να μείνει και το Χίλτον δεν παίζει στο στόρι. Το Καταγώγιο είναι ένα τεράστιο, διώροφο, τετράγωνο κτήριο με εσωτερική αυλή, το οποίο διαθέτει περίπου 160 δωμάτια και λειτουργεί ως ξενώνας. Πεστο και νοσοκομείο, για να καταλαβαινόμαστε. 
 

Τα επιμέρους τμήματα του κτηρίου επικοινωνούν μόνο μερικώς μεταξύ τους, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να απομονώσουμε κάποια δωμάτια -αν για παράδειγμα έχουμε τίποτις βαριά περιστατικά ή μεταδοτικές ασθένειες μη-χειρότερα. Ή να κλείνουμε βρε αδελφέ μία πτέρυγα, σε περίπτωση που έχουμε αναδουλειές.
 


Δυστυχώς δεν υπάρχει η δυνατότητα για προκράτηση, διότι χελόου δεν έχομεν ίντερνετ. Ούτε τηλέφωνο. Ούτε φαξ. Ούτε πατάτες. Θα μου πεις, αυτό το τελευταίο είναι άσχετο -αλλά καθόλου ασήμαντο, αν σου αρέσουν φοβερά πολύ οι τηγανητές πατάτες.
 


Ευτυχώς υπήρχε αβεϊλαμπίλιτι και βολευτήκαμε σε ένα μικρό, αλλά χαριτωμένο δωματιάκι στον δεύτερο όροφο. Κι ενόσω εγώ ξεδίπλωνα τα χιτώνιά μας για να τα κρεμάσω στη ντουλάπα, η θεία έπιασε φιλίες με δύο Κορίνθιες που είχαν καταλύσει στο διπλανό δωμάτιο. Η μία έπασχε από στομαχικές διαταραχές, η άλλη από βαρηκοΐα, πιάστηκαν αλαμπρατσέτα με τη θεία και πήγαν βόλτα προς το θέατρο.
 
 
Εγώ από την άλλη, προτίμησα να σεργιανίσω λίγο προς την πλευρά του σταδίου.
 
 
Εδώ σε μία φυσική κοιλότητα του εδάφους, τελούνται οι αθλητικοί αγώνες προς τιμήν του Ασκληπιού. Ο στίβος είναι χωρισμένος σε έξι πλέθρα (κουλουάρ, για εσένα τον πιο μονδέρνο) και στη γραμμή εκκίνησης υπάρχουν κιονίσκοι που οριοθερούν τις θέσεις του κάθε αθλητή. Πίσω από τη γραμμή εκκίνησης, υπάρχει ειδικός χώρος όπου τελούνται οι αγώνες της πυγμαχίας, της πάλης και του άλματος. Όχι, μπασκέτες δεν διαθέτουμε. Ούτε χώρο για κέρλινγκ.
 
 
Τώρα βέβαια, εσύ θα με ρωτήξεις "και γιατί είναι τόσο σπουδαίος αυτός ο Ασκληπιός και του έχουμε τέτοια λατρεία;". Μα διότι είναι πολύ ιδιαίτερη περίπτωση. Γιος του Απόλλωνα και της Αρσινόης, δεν ευτύχησε να γνωρίσει τη μανούλα του. Διότι ο Απόλλωνας πέραν που ήταν πεντάμορφος και καλλιτεχνικός τύπος, ήταν και εξαιρετικά ζηλιάρης. Η Αρσινόη λοιπόν παρότι έφερε το τέκνο του στα σπλάχνα της, απεφάσισε να παντρευτεί κάποιον άλλον. Φθάνει λοιπόν ένας φάκελος στον Απόλλωνα, τον ανοίγει και μένει εμβρόντητος. Το προσκλητήριο του έπεσε απ'τα χέρια, όχι δεν γίνεται, δεν ήταν δυνατόν, αυτή που τούταζε τον ουρανό, τ'αστέρια, τώρα στο γάμο της τον ήθελε παρών.
 

Πήγε, τη βρήκε, μαλώσανε και την έκαψε. Σαν το κεράκι της λαμπρής. Αλλά λίγο πριν αποτεφρωθεί, ο Απόλλωνας -που ήταν μεν τέρας, αλλά ήταν και πατέρας- διέσωσε το έμβρυο που έφερε στη μήτρα της η σταχτομπαρουτιασμένη και έτσι εγενήθη ο Ασκληπιός. Βεβαίως, το να είσαι σίνγκλ φάδερ ήταν δύσκολο εκείνας τας εποχάς, εξού και ο Απόλλωνας εμπιστεύθηκε τον μικρό, στο σοφό Κένταυρο Χείρωνα. Αφενός, διότι ο σοφός, Κένταυρος Χείρωνας είχε μεγάλη προϋπηρεσία στην ανατροφή νηπίων-γουοναμπί-ηρώων (είχε αλλάξει πάνες ο Χείρωνας σε καν και καν, όπως ο Αχιλλέας, ο Ιάσωνας, ο Πηλέας, ο Πάτροκλος) και αφετέρου, διότι δεν ευκαιρούσε ούτε o Yoda, ούτε ο κύριος Μιγιάγκι, ενώ και η Μαίρη Πόπινς δούλευε σε άλλο σπίτι.


 

Ο Ασκληπιός διδάχθηκε τα μυστικά της θεραπευτικής τέχνης κι έγινε μεγάλος και σπουδαίος ιατρός, τύπου έκλεινες ραντεβού και σε δεχόταν μετά από μήνες. Για φακελάκι ούτε λόγος, άσε που ήταν και συμβεβλημένος με τα περισσότερα ταμεία. Στο απόγειο της καριέρας του, η Αθηνά, του δώρισε το αίμα της Μέδουσας που διαιρείτο σε δύο μέρη, ανάλογα με τη φλέβα από την οποία είχε αναπηδήσει. Το αίμα από τη δεξιά φλέβα ήταν κάργα θεραπευτικό, το αίμα από την αριστερή, δηλητηριώδες και θανατερό. Και για χρόνια, ο Ασκληπιός ασκούσε το ιατρικό λειτούργημα με σύνεση και παρρησία. Ώσπου κάποτες, απεφάσισε να χρησιμοποιήσει το θεραπευτικό αίμα για να επαναφέρει στη ζωή τον Καπανέα, τον Λυκούργο και τον Ιππόλυτο, που είχαν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου των Επτά επί των Θηβών. Μόλις το άκουσε αυτό ο Δίας, έγινε έξαλλος και θεώρησε πως ο Ασκληπιός είχε πλέον αποκτήσει υπερβολική δύναμη επί της ζωής και του θανάτου. Ε, του έριξε έναν κεραυνό και τον εσκότωσε.


Εις το όνομα του Ασκληπιού και των λοιπών ηρώων θεραπευτών, έχουν στηθεί υπέρλαμπροι ναοί και κοσμαγάπητα ιερά. Από την Κω και την Πέργαμο, ως εδώ στην Επίδαυρο. Διότι πάντα ο άνθρωπος θα ασθενεί και πάντα θα γυρεύει τη γιατρειά του.
 


Μείναμε αρκετό καιρό εδώ στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου. Και η θεία μπήκε σε συστηματική θεραπευτική αγωγή. Που περιελάμβανε εντατική υδροθεραπεία με καθημερινούς καθαρμούς, προσεγμένο διαιτολόγιο (κομμένα τα ψωμιά και τα λιπαρά), πρωϊνή γυμναστική με επιλογή ανάμεσα σε παγκράτιο, πιλάτες και πάουερ γιόγκα, καθώς και παρακολούθηση καλλιτεχνικών δρώμενων. Το τί κουλτούρα και πχιότητα είδαμε, δεν περιγράφεται. Με ποίηση Πινδάρου σκωνόμασταν, με τραγωδίες του Σοφοκλή κοιμόμασταν. Να μην στα πολυλογώ, στρώσαμε και οι δύο επιδερμίδα, άρχισε να ηρεμεί και η θεία.



Ώσπου ένα απόγευμα και αφού δειπνήσαμε στο Τελετουργικό Εστιατόριο, μου ανακοίνωσαν πως είναι έτοιμη. Την αποχαιρέτησα, της είπα νάναι δυνατή κι ύστερα την είδα να κατεβαίνει τα σκαλοπάτια, οδηγημένη από τους ιερείς-θεραπευτές.
 


Προς το Άβατον. Το χώρο που θα διανυκτέρευε. Το χώρο όπου γινόταν η θεραπευτική εγκοίμηση.
 


Στο Άβατον, οι ασθενείς-ικέτες κοιμόντουσαν κατάχαμα πάνου στο δέρμα ζώων (τη θυμάσαι την κατσίκα; νάτη πάλι η χρησιμότητά της! ντοντ τράι ιτ ατ χόουμ, λέμε!). Και εκεί, εν τω μέσω της νυχτός, τους επισκεπτόταν ο ίδιος ο Ασκληπιός. Που τους έδινε οδηγίες ή εκτελούσε επεμβάσεις. Παίζει βέβαια και μία φήμη ότι οι ιερείς ντύνονται "Ασκληπιός" και κάμουν εγχειρήσεις, αλλά ας μείνει μεταξύ μας.
 


Στο Άβατον δεν έχει δικαίωμα να κατέβει ουδείς άλλος πλέον των μυημένων ιερέων, οπότε οι συνοδοί μένουμε στο Καταγώγιο και περιμένουμε να ξημερώσει με αγωνία για να μάθουμε αν πέτυχε η εγκοίμηση.
 


Και είναι πολλά τα σαξές στόρις, πούχουν άλλωστε καταγραφεί και σε στήλες ολούθε ως υπενθυμιστική διαφήμιση. Ας πούμε, ο Έρμων από τη Θάσο ήρθε στην Επίδαυρο τυφλός και έφυγε βλέποντας. Ή ο Αισχίνης, πούχε βγάλει ένα έλκος στο κεφάλι, μετά από τρεις μήνες θεραπείας, γιατρεύτηκε.
 


Σαξές στόρι όμως και η θεία Ευτέρπη. Διότι βλέπεις, όταν ξανανέβηκε τις σκάλες, έλαμπαν πια τα μάτια της. "Παιδί μου" μου είπε, "νάχεις την ευχή μου που μ'έφερες σε ετούτο το υπέροχο μέρος!" "Θαύμα!" αναφώνησα ενθουσιασμένος. Κι ύστερα ξηλώθηκα κανονικά γιατί μου ήρθε το μπουγιουρντί. Που καλύτερα να μου έριχνε κι εμένα έναν κεραυνό ο Δίας! Σου μιλώ για μεγάλη εκμετάλλευση: μας είχαν χρεώσει ως και τα κουτάλια στο Εστιατόριο. Ως και τη χρήση της τουαλέτας! Αν κάμεις τη σούμα του Τελετουργικού Εστιατορίου, των θεαμάτων, των γυμναστικών ασκήσεων και των λοιπών ακτίβιτις, σε έπιανε ο ντοβρουτζάς και η απελπισία.
 


Χαλάλι όμως. Όλα για την υγεία!
 


Αφού τακτοποιήσαμε και τις τελευταίες οικονομικές εκκρεμότητες, χαιρετηθήκαμε με τις δύο Κορίνθιες, παραγγείλαμε και μία αναθηματική στήλη να μνημονεύει την περίπτωση της θείας, μαζέψαμε τα μπογαλάκια μας και ετοιμαστήκαμε για το δρόμο της επιστροφής.
 


Κοιτάζοντας για τελευταία φορά το υπέροχο τοπίο εδώ στην Επίδαυρο, συνειδητοποίησα.
 


Πως ο Ασκληπιός είναι η αρχέγονη δύναμη, η ιαματική αγκαλιά της φύσης. Ο καθαρός αέρας που ξανοίγει τα πνευμόνια σου, το δροσερό νερό που αναβλύζει από τις πηγές, τα αψηλά τα δέντρα που σου προσφέρουν τις σκιές και τους καρπούς τους, το λαμπερό φως που χαϊδεύει το δέρμα σου, ο ζωοποιός ήλιος που ξημερώνει τις αισθήσεις σου, σε θερμαίνει και σε φορτίζει ενέργεια.
 


Ο Ασκληπιός είναι η αρμονία, η γαλήνη, η ηπιότητα. Με την οποία πρέπει κανείς να ατενίζει τον χρόνο που φεύγει και τον χρόνο που έρχεται. Και να διαβιεί την καθημερινότητά του. Ο Ασκληπιός είναι η γλυκάδα, το ενδιαφέρον, η πχιότητα. Με τις οποίες οφείλει κανείς να ντύνει τη ζωή του. Και να απολαμβάνει τα όσα του προσφέρει.

Όταν εντέλει επιστρέψαμε στην Αθήνα, ο θείος Αριστείδης, οι φίλοι, οι συγγενείς και η γάτα Θεανώ, μας υποδέχτηκαν με ανοιχτές αγκάλες και στήσαν για χάρη μας, τρικούβερτο συμπόσιο. Η θεία συγκινημένη, σηκώθηκε, ύψωσε το ποτήρι της και ευχαρίστησε ολόψυχα όλους μας, περιλαμβανομένης της αδελφής της της Χαρίκλειας, την οποία κάλεσε να σύρει πρώτη το χορό. Κι έτσι πουλές απέκτησα κι εγώ την πάρεση και γίνηκα ασορτί με τον θείο Αριστείδη.

Ο οποίος απεφάνθη στωικά: "Ανίατος περίπτωσις".