Βεβιασμένη γενίκευση

Του Γιώργου Σκύβαλου

Λόγω της ταχύτητας που συμβαίνουν όλα γύρω μας, αλλά και γιατί τα σωθικά μας σπαρταράνε στο κυνήγι του χρόνου, είναι συχνό το φαινόμενο της «βεβιασμένης γενίκευσης». Ακόμα πιο δύσκολο είναι να αναγνωρίσεις ότι μπορεί να σου συμβαίνει κάτι τέτοιο. Και δεν εννοώ τη πρόδηλη γενίκευση ότι «όλοι είναι ίδιοι»…

Στις δύσκολες αυτές στιγμές (πόσο περίεργο να αναπαράγουμε κάτι τέτοιο επί 5 χρόνια, χωρίς  να υπάρχει μπαρούτι στην μέση…) που ζει η χώρα, που τα θεμέλια του προαιώνιου διχασμού καλά κρατούν και αναμένουν να εκτονωθούν, πιστεύω ότι επικρατούν πολλές περιπτώσεις «βεβιασμένης γενίκευσης».

Η πλάνη –θα μπορούσα στις οικονομικοπολιτικές συνθήκες που επικρατούν να την ταυτίσω και με την λέξη προπαγάνδα- από όποια πλευρά και αν πηγάζει, είναι τέτοια που χάνει την μπάλα ο λαός και δεν ξέρει που να βρει αποκούμπι. Σε τελική ανάλυση, δεν ξέρει τι να πιστέψει, με αυτό το χάσιμο της μπάλας να είναι τόσο καλά δομημένο και επιτηδευμένο, έτσι ώστε να μην μπορεί να αντιδράσει. Και δεν μιλάω για επανάσταση -η επανάσταση δεν γίνεται επειδή η οικονομία βρίθει από τα voucher- αλλά για αντίδραση ποιότητας, κουλτούρας.

Σίγουρα λοιπόν, δεν μπορείς να λες ότι είσαι ένας πολιτισμένος λαός, με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και ταυτότητα ακέραια, όταν το τρίτο κόμμα είναι η Χρυσή Αυγή. Επίσης δεν δηλώνει κανένα ποιοτικό χαρακτηριστικό σκέψης του λαού, όταν μπορεί να άγεται και να φέρεται σε εναλλαγή κομμάτων εξουσίας με μέσο νίκης το ψέμα. Αν βγείτε λίγο από όλη αυτή την παράνοια και παρατηρήσετε τι έχει συμβεί στον τόπο, θα δείτε ότι με ψέμα κέρδισε τις εκλογές ο ΓΑΠ (λεφτά υπάρχουν), με ψέμα ο Σαμαράς (18 σημεία), με ψέμα πήρε τις εκλογές ο Τσίπρας (σκίσιμο μνημονίου και πρόγραμμα Θεσσαλονίκης).

Αδιαφορώ για το ποιος με κυβερνάει. Δεν με ενδιαφέρουν τα χρώματα. Δεν φανατίζομαι με τίποτα, ούτε με ομάδες ούτε με κόμματα. Φανατίζομαι με την καταπολέμηση της βλακείας, της ανοησίας και του προκλητικού ψέματος. Και από αυτά έχει πλημυρίσει το πολιτικό σκηνικό. Και πιστεύω ότι τον δικό μου φανατισμό στο να καταδεικνύω λάθος αντιλήψεις, θα έπρεπε ολοένα και περισσότεροι να τον ενστερνίζονται, γιατί είναι ο μόνος τρόπος να μην ξευτιλιστεί παντελώς η κοινωνία με τόσες ενέσεις διχασμού που την τροφοδοτούνε.

Με διχασμό δεν θα μπορέσει να ανασάνει τίποτα στον τόπο, ανάσα που τόσο ακούμε και αναζητά η Ελλάδα τις τελευταίες μέρες.

Η «βεβιασμένη γενίκευση» λοιπόν, είναι μία λογική πλάνη που υφίσταται όταν εξάγεται ένα γενικό συμπέρασμα το οποίο, ωστόσο, βασίζεται σε ανεπαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Η λογική αυτή πλάνη σε συνδυασμό με μια πληθώρα παρομοίων πλανών που λειτουργούν στο υποσυνείδητο μπορεί να οδηγήσει σε πλάνες μεγάλου βεληνεκούς. Και παρακάτω, με αφορμή τα τελευταία τεκταινόμενα στην Ελλάδα (και αφού οχυρώθηκα –όσο μπορώ να πείσω τους φανατισμένους των ιδεοληψιών και των κομμάτων- εξηγώντας ότι δεν υποστηρίζω κανένα κόμμα και την κριτική μου αυτή θα την έκανα με όποιο κόμμα και αν ήταν στην εξουσία και έβλεπα λάθη. Σκεφτείτε σε τι κλίμα ζούμε, να μην μπορείς με άνεση να λες τα λάθη που βλέπεις, χωρίς να χαρακτηρίζεσαι υποτιμητικά.), παραθέτω κάποια παραδείγματα λογικής πλάνης.

Η συσχέτιση συνεπάγεται αιτιότητα (Cum hoc ergo propter hoc):

Τα προηγούμενα κόμματα που υποστήριζε ο ψηφοφόρος ήταν διεφθαρμένα

Ο ψηφοφόρος επέλεξε να τιμωρήσει τα παλιά κόμματα.

Άρα ο ψηφοφόρος άλλαξε νοοτροπία.

Προσφυγή στην ισχύ (Ad baculum)

Η κυβέρνηση λέει κάτι διαφορετικό από τους προηγούμενους

Εσύ υποστηρίζεις ότι η στάση της κυβέρνησης μας πηγαίνει χειρότερα.

Άρα υποστηρίζεις την προπαγάνδα των προηγούμενων, άρα είσαι γερμανοτσολιάς

«Επιχείρημα ενάντια στο άτομο» (Ad hominem)

Οι παλιές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος..

Οι παλιές κυβερνήσεις ήταν διεφθαρμένες

Άρα ο ισχυρισμός τους είναι εσφαλμένος και υπάρχει άλλος δρόμος (και ας μην στον λένε)

Η επιβεβαίωση του επόμενου

Αυτός που δεν έχει οικονομικά συμφέροντα, έχει αριστερή ιδεολογία.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αριστερή ιδεολογία

Άρα ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει οικονομικά συμφέροντα.

Προσφυγή στην πιθανότητα

Είδαμε τι κάνανε οι προηγούμενοι.

Τι χειρότερο μπορεί να συμβεί

Ας τους δοκιμάσουμε και αυτούς… Καλύτερα θα τα κάνουν

Σύνδρομο της αγέλης (το αγαπημένο του μέσου Έλληνα, ανεξάρτητα από την πολιτική)

Ψήφισε το 36% τον ΣΥΡΙΖΑ και έχει απήχηση σε πάνω από 80%.

Δεν μπορεί όλοι αυτοί να κάνουν λάθος και εσύ να λες κάτι σωστό.

(Μεγάλη απήχηση είχε και ο ΓΑΠ, σημειώνω…)

Προσφυγή στην άγνοια

Η κυβέρνηση δεν έχει υπογράψει τίποτα, εξού και η δημιουργική ασάφεια.

Άρα πάμε καλά!