Το γκράφιτι στο Πολυτεχνείο μου αρέσει

της Φιλοθέης Βαρσαμή

Το γκράφιτι στο πολυτεχνείο μου αρέσει. Σου βουτάει το μάτι *από το αυτί* και στο γυρίζει σε μια θάλασσα μαύρης ταραχής, που μοιάζει με στιγμιαία αποτύπωση του εθνικού συλλογικού συνειδητού. Είναι τόσο απόλυτα φωτογραφικό, όσο αν ζωγράφιζε κάποιος το 2004 ένα τρομερό γιγάντιο σύμπλεγμα *φοίβου και αθηνάς στα μπουζούκια*. Είναι εντυπωσιακό, είναι σκοτεινό, είναι προσεγμένο. Έχει γίνει με κέφι και μεράκι από καλλιτέχνες που υποψιαζόντουσαν τη σύντομη ημερομηνία λήξης του δημιουργήματός τους αλλά σκασίλα τους. Επίσης, έχει γίνει στους εξωτερικούς τοίχους ενός ιστορικού κτιρίου (νομίζω δεν πληρεί τις προϋποθέσεις του μνημείου) το οποίο άλλοι θεωρούν αστικό καμβά και άλλοι ανεπίδεκτη καλλιτεχνικής επέμβασης δημόσια ιδιοκτησία:

Χθες διάβασα ότι ο εισαγγελέας διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση μπας και βρεθούν οι υπαίτιοι της φθοράς που χαρακτηρίζει διακεκριμένη (αντικείμενο που χρησιμοποιείται για κοινό όφελος). Διάβασα ακόμα ότι ο δήμος αθηναίων θα παράσχει τα εξειδικευμένα συνεργεία "καθαρισμού αστικών υποδομών από χρώματα" προκειμένου να συνδράμει την πρυτανεία στο έργο "αποκατάστασης" του *βανδαλισμού*. Διάβασα, επίσης, ότι ο Φορτσάκης έθεσε ζήτημα φύλαξης του χώρου (καθένας τον χαλβά του, φύλακας υπάρχει) και έκανε ερώτηση στον μπαλτά γιατί δεν καταδίκασαν αστραπιαία τον *βανδαλισμό* οι πρυτανικές αρχές. Τέλος, διάβασα ότι η πρυτανεία συσκέπτεται και συνεδριάζει να αποφασίσει για το χρώμα που θα καλύψει τον βανδαλισμό -τύπου λευκό ζαχαρί εκρού, ή μήπως μπεζ;

Πέραν των κλασσικών επιχειρημάτων (bansky, murals από την πειραιώς στους la times, φικος κλπ) που σκέφτεται κανείς όταν ακούει να χαρακτηρίζεται *βανδαλισμός* η (χαρακτηριστική) υποπερίπτωση μίας μορφής τέχνης που έχει κατακλύσει (με δεδομένη παρεμβατικότητα) την πόλη, αναρωτιέμαι: κανένας εισαγγελέας δεν πάει τα παιδιά του σε σχολεία υπέροχα καλυμμένα από γκράφιτι; Τι δεν έχει το γκράφιτι του πολυτεχνείου που το έχει το γκράφιτι της urban act πχ, πέρα από -μη θεσμική- πιθανή συναίνεση/ έγκριση του φορέα διαχείρισης του κτιρίου; Και ακόμα: τα συνεργεία "καθαρισμού αστικών υποδομών από χρώματα" τα έστειλε ο δήμος εντός μίας εβδομάδας από την παρέμβαση στη Μαρασλή; Οι Ατενίστας πέρασαν αυτόφωρο όταν χρωμάτισαν "αντικείμενο που χρησιμοποιείται για κοινό όφελος" -τη σκάλα στο κολωνάκι; Έχει αποκατασταθεί η "διακεκριμένη φθορά" από τα ειδικά συνεργεία του δήμου; Ποιό είναι τελοσπάντων το κριτήριο που καθιστά τη μία παρέμβαση (κτίριο πολυτεχνείου) παράνομη και επειγόντως αποκαταστατέα και την άλλη ανάλογη περίπτωση (δημόσιο δρόμο με σκαλιά) μη-παράνομη και μη-αποκαταστατέα επειγόντως;

Νομίζω ότι στο βάθος όλα είναι θέμα όχι αισθητικής, αλλά εξουσίας. Το σοκ για το γκράφιτι στο πολυτεχνείο είναι υποκριτικό, για όποιον συγκρίνει τη νέα μορφή του κτιρίου με την ακριβώς διπλανή που δεν πειράχτηκε, ούτε ενόχλησε ποτέ καμία θιγμένη τώρα αρχή -άβαφη, ξεφτισμένη, μαδημένη, καρακαταμουτζουρωμένη, πασαλειμμένη, γραμμένη ή έστω ημιζωγραφισμένη, στα σημεία που δεν είναι σκεπασμένη με ό, τι αφίσα-κάρτα-κορνίζα κυκλοφορεί σε Αθήνα και περίχωρα.
Το γκράφιτι στο πολυτεχνείο θα εξαφανιστεί όχι γιατί είναι κάτι που δεν έχει ξαναγίνει, αλλά γιατί έγινε με προκλητική *αυθάδεια* που προχώρησε απότομα πολλές βαθμίδες μπροστά την πρωτοβουλία παρέμβασης στην πόλη.
Το γκράφιτι στο πολυτεχνείο θα αντικατασταθεί σύντομα από την κλασσική, συνηθισμένη, απαίσια για όλους εκτός από το εκπαιδευμένο κοινό, μοίρα κάθε τοίχου που βλέπει σε δρόμο του κέντρου: λευκή, εκρού, ζαχαρί ή ίσως μπεζ κάλυψη και στο καπάκι βρωμιά, μουτζούρες, εξυπνάδες, ύβρεις, συνθήματα, μικρές ζωγραφιές, αφίσες-τέχνη-κάρτες-κορνίζες· και όλοι θα είναι ικανοποιημένοι, από τον εισαγγελέα μέχρι τον δήμαρχο και από την κυρία γειτόνισσα που είχε εκπαιδευτεί στην αφόρητη μπόχα μέχρι τον κάθε-πικραμένο-φορτσάκη.

Μετά από αυτά, υπό δύο έννοιες θεωρώ την παρέμβαση των αγνώστων στο πολυτεχνείο απολύτως επιτυχημένη: αφενός, θα βαφτεί ξανά το παρατημένο *ιστορικό* κτίριο για το οποίο σκίζουν οψίμως μάγουλα οι αστικές μοιρολογίστρες. Χωρίς τον *βανδαλισμό* θα ήταν ακόμα το γνωστό θλιβερό μαδημένο πασαλειμμένο απομεινάρι του παρελθόντος του.

Αφετέρου, η δράση όσων βλέπουν την πόλη ως καμβά, αποκάλυψε την αδράνεια/ αδιαφορία/ αποσπασματικότητα όσων βλέπουν την πόλη ως φέουδο -και αυτό από μόνο του είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον συμπέρασμα.