Η γενοκτονία των Αρμενίων μέσα από την κάμερα του Φατίχ Ακίν

Γιώργος Ρούσσος / tvxs

Ο Γερμανός σκηνοθέτης, τουρκικής καταγωγής, Φατίχ Ακίν, πέντε χρόνια μετά την απολαυστική κωμωδία καταστάσεων «Soul Kitchen» - και έχοντας στο μεταξύ κυκλοφορήσει το ντοκιμαντέρ του «Ο Παράδεισος Δεν Είναι Εδώ» - επιστρέφει με τη νεα του εντυπωσιακή δημιουργία: «Η Μαχαιριά» (The Cut). Πρόκειται για μία ταινία, που ακόμα κι αν δε συγκρίνεται με τα παλαιότερα σπουδαία φιλμ του καλλιτέχνη, ωστόσο με πρωταγωνιστή τον υπέροχο Ταχάρ Ραχίμ, καταφέρνει να παρουσιάσει την συγκινητική Οδύσσεια του ήρωα μας, προς αναζήτηση της οικογένειας του. Μία ταινία που πραγματεύεται τη γενοκτονία των Αρμενίων και που αναπόφευκτα φέρνει στο νου, σκηνές από τα τραγικά γεγονότα της μικρασιατικής καταστροφής και του μεταναστευτικού κύματος που ακολούθησε.

Το φιλμ «Η Μαχαιριά» (The Cut) μας μεταφέρει στο Μαρντίν, το1915. Μία νύχτα, η Τουρκική αστυνομία συλλαμβάνει όλους τους Αρμένιους άντρες. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο νεαρός σιδεράς Ναζαρέτ Μανουγκιάν (Nazareth Manoogian) - τον υποδύεται υποδειγματικά οΤαχάρ Ραχίμ / Tahar Rahim - που αναγκάζεται να αποχωριστεί την οικογένειά του με τη βία.

Αφού καταφέρνει να επιβιώσει από τη φρίκη της γενοκτονίας, χρόνια αργότερα ο Μανουγκιάν πληροφορείται ότι οι δίδυμες κόρες του, ίσως να είναι ζωντανές. Ακολουθώντας τα ίχνη τους, ο ήρωας μας ταξιδεύει από τις ερήμους της Μεσοποταμίας, στην Αβάνα της Κούβας, για να καταλήξει στα άγονα λιβάδια της Βόρειας Ντακότα. Κατά τη διάρκεια της Οδύσσειάς του θα συναντήσει πολλούς και διαφορετικούς χαρακτήρες ανθρώπων. Μερικοί θα σταθούν στο πλάι του, θα νιώσουν τον πόνο του και θα τον βοηθήσουν, ενώ άλλοι θα προσπαθήσουν να τον εκμεταλλευτούν, στο επώδυνο αυτό οδοιπορικό του.

Ο Φατίχ Ακίν γεννήθηκε στις 25 Αυγούστου του 1973 στο Αμβούργο, από Τούρκους γονείς. Σπούδασε οπτικές επικοινωνίες στη σχολή Καλών τεχνών του Αμβούργου, απ' όπου κι αποφοίτησε το 2000. Το 1995, έγραψε και σκηνοθέτησε την πρώτη του ταινία μικρού μήκους, "Sensin - You're The One!" ("Sensin - Du Bist Es!"), η οποία απέσπασε το Βραβείο Κοινού στο Διεθνές φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους στο Αμβούργο. Η δεύτερη μικρού μήκους του, ήταν το "Weed" ("Getuerkt", 1996).

Ο σκηνοθέτης πραγματοποίησε το ντεμπούτο του το 1998 με την ταινία "Βαθιά Κοφτά Ανθρώπινα" (Short Sharp Shock), η οποία προβλήθηκε στο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ του Λοκάρνο και του χάρισε το Ειδικό Βραβείο του Φεστιβάλ. Την ίδια χρονιά στο 39ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης η ταινία προβλήθηκε στο επίσημο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ με τον τίτλο «Ακαριαίο Χτύπημα» και κέρδισε το Βραβείο Καλύτερης Ά Ανδρικής Ερμηνείας, για τον πρωταγωνιστή του, Mehmet Kurtulus (Μεχμέτ Κουρτουλούς).

Έκτοτε ο Φατίχ Ακίν επισκέφθηκε αρκετές φορές της χώρα μας. Τελευταία φορά είχαμε την ευκαιρία να τον συναντήσουμε στο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Αθήνας - Νύχτες Πρεμιέρας, όπου παρουσίασε τοντοκιμαντέρ του "Ο Παράδεισος Δεν Είναι Εδώ" (Polluting Paradise / Der Müll im Garten Eden / Garbage in the Garden of Eden).

Για τη νέα του ταινία «Η Μαχαιριά», περιμέναμε να δούμε τον Ακίν στη Θεσσαλονίκη, αλλά τελικά τον συναντήσαμε στην Αθήνα. Συγκεκριμένα τον Νοέμβριο του 2014 στο πλαίσιο του 55ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε την ελληνική πρεμιέρα της νέας ταινίας του σκηνοθέτη, «Η Μαχαιριά», η οποία και παρουσιάστηκε στις Ειδικές Προβολές του Τμήματος Ανοιχτοί Ορίζοντες.

Ο Ακίν - όπως αρχικά είχε ανακοινωθεί - ήταν καλεσμένος του Φεστιβάλ, αλλά τελικά ο δημιουργός δε μπόρεσε να παρευρεθεί. Ωστόσο, τρεις μήνες αργότερα, ο σκηνοθέτης βρέθηκε στην Αθήνα - προσκεκλημένος της εταιρείας διανομής Rosebud 21 και του Ινστιτούτου Γκαίτε - για να παρουσιάσει τη νέα του δημιουργία, λίγο πριν την επίσημη κυκλοφορία της στις Κινηματογραφικές Αίθουσες.

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε καλό κλίμα, με τον Ακίν να απαντάει χαριτολογώντας στην κλασσική ερώτηση, αν αισθάνεται περισσότερο Γερμανός ή Τούρκος, απαντώντας χαρακτηριστικά: «Σήμερα αισθάνομαι Έλληνας!», για να προσθέσει λίγο αργότερα: «Δεν θα ήθελα να διαχωριστεί η Ελλάδα από την Ευρώπη. Η Ελλάδα πρέπει να μείνει στην Ευρώπη. Μαζί είναι κανείς πιο ισχυρός

Αναφερόμενος στις δυσκολίες που αντιμετώπισε σχετικά με την ολοκλήρωση της νέας του ταινίας ο Ακίν δήλωσε: «Η δημοκρατία δεν έρχεται με το ταχυδρομείο. Αυτό δε συμβαίνει πουθενά, ούτε στη Δύση. Είμαι καλλιτέχνης και θέλω να ασχοληθώ με αυτό μέσα από την τέχνη μου και όχι από το Facebook ή το Twitter.» Ενώ ερωτηθείς για τη σχέση του με την Τουρκία, ο σκηνοθέτης απάντησε: «Η σχέση μου πλέον με την Τουρκία, είναι όπως αυτή μ' έναν κακό γάμο. Ήρθε η ώρα να πάρουμε διαζύγιο...»

Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι η ταινία «The Cut» (2014), ολοκληρώνει την τριλογία του Φατίχ Ακίν: «Αγάπη, Θάνατος και Διάβολος» (Love, Death and the Devil), με τον σκηνοθέτη να αναφέρει χαρακτηριστικά: «Είναι ξεκάθαρο σε εμένα ότι υπάρχει ένας δαίμονας σε καθένα από εμάς. Δεν χρειάζεται να είναι μια ταινία τρόμου ή μια ταινία για τον σατανισμό. Οι άνθρωποι όπως βλέπουμε στο «Μαζί Ποτέ» είναι ικανοί να βιώσουν την αγάπη. Στο «Στην Άκρη του Ουρανού» ο θάνατος ωθεί τη μεταμόρφωση. «Η Μαχαιριά» ασχολείται  με τον φόβο να αντιμετωπίσει κάποιος την ιστορία του.»