Η Ατολμία στην Αντιμετώπιση των Κόκκινων Δανείων θα "Διαιωνίσει" την Ύφεση

Του Ιωάννη Μανομενίδη

Στα βήματα του πρώην υπουργού κ. Βαγγέλη Βενιζέλου και η νέα Κυβέρνηση κι ο αρμόδιος Υπουργός κ. Γιώργος Σταθάκης, στο κρίσιμο ζήτημα των κόκκινων δανείων. Παρά τις καλές προθέσεις, η λύση μάλλον ποσοτικά μεταβάλει τα όρια παρά ποιοτικά, ώστε να δώσει λύσεις. στο πρόβλημα και ανάπτυξη στην οικονομία. Διαιωνίζεται έτσι το πρόβλημα και συντηρείται η ύφεση, παρότι πρόβλημα στέγης στην Ελλάδα δεν υπάρχει. Απλώς κάποιοι επιμένουμε να είμαστε προσκολλημένοι στην περιουσία μας, όπως ένας φιλάργυρος δεν αφήνει το χρυσό του σε ένα πλοίο που βυθίζεται. Με τις σκέψεις της νέας κυβέρνησης που δεν εκπλήσσουν από καινοτομία, ούτε χρήματα θα εισρεύσουν, ούτε οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια θα μειωθούν και το χειρότερο, το τραπεζικό σύστημα θα δεσμεύσει πόρους για την στέγη (που πλεονάζει) και δεν θα τα διαθέσει στην οικονομία και την ανάπτυξη που στενάζει. Αναδημοσιεύω με μικρές χρονικές ενημερώσεις την πρόταση που είναι στα αζήτητα όλων των κυβερνήσεων από τον Αύγουστο του 2013 ! (Ιωάννη Μανομενίδη, Όποιος Επωφελήθηκε στην Αγορά Ακινήτων Πρέπει να Πληρώσει, Οικονομολόγος, 14 Αυγ. 2013, http://manomenecon.blogspot.gr/2013/08/blog-post.html  )
 

Αντιστρέφοντας τον συνήθη συλλογισμό, της υποχρέωσης αποπληρωμής του δανείου με ευθύνη στην περιουσία του δανειολήπτη, στο άρθρο αυτό αναζητούμε την λύση τεκμηριώνοντας την ευθύνη των τραπεζών για αποζημίωση για την κοινωνικοοικονομική ζημιά που προκάλεσαν με την δημιουργία της φούσκας των ακινήτων….

Με αφετηρία την έννοια των εξωτερικών οικονομιών θα εξηγήσουμε ότι επειδή οι Τράπεζες ευθύνονται για το "φούσκωμα" της αγοράς ακινήτων οφείλουν και να αποζημιώσουν τους θιγόμενους και θα καταλήξουμε σε συγκεκριμένα και άμεσα αναγκαία μέτρα πολιτικής που αφενός αποζημιώνουν τα θύματα κι αφετέρου εξυγιαίνουν την τραπεζική αγορά με ταυτόχρονη στήριξη των τραπεζών.

Οι οικονομολόγοι αναφερόμαστε σε «εξωτερικές οικονομίες» όταν κάποιοι επωφελούνται χωρίς να πληρώνουν το κόστος που μετακυλύεται στην κοινωνία, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις ρύπανσης. Μία δυσδιάκριτη εξωτερική οικονομία είναι ο τραπεζικός δανεισμός της οικοδομής, που διαφημίστηκε και προωθήθηκε από τις τράπεζες, αδιαφορώντας (εκτός από για τις σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από το πλεόνασμα κατοικιών) για τη διόγκωση των τιμών από την υπερπροσφορά χρήματος για πλεονάζουσα στέγη, τώρα κάποιοι αδυνατούν να αποπληρώσουν τα δάνεια καθώς τα ενοίκια καταρρέουν και τα ακίνητα επιφορτίζονται με υπέρμετρους φόρους, ενώ κάποιοι κερδοσκόπησαν κι η χώρα καταστράφηκε, οικονομικά και περιβαλλοντικά. 

Ειδικότερα, η πολιτική αυτή, με ενεργητικές δράσεις (συμβουλές, διαφημίσεις), ωφέλησε επί μία δεκαετία τις τράπεζες (λ.χ. εργαζόμενους και μετόχους), εν γνώσει τους (ή με αδικαιολόγητη άγνοια) φούσκωσε τις τιμές των ακινήτων προσφέροντας άφθονο δανεικό χρήμα σε μία δραστηριότητα που από μία προσεκτική μελέτη δεν θα απέφερε οικονομικά οφέλη, σε αντιδιαστολή με άλλου είδους χρηματοδοτήσεις που δεν έγιναν λ.χ. αγορά κι ανακαίνιση υφιστάμενων κατοικιών, καθόσον πληθυσμιακά δεν δικαιολογούταν κτίσιμο νέων ή την χρηματοδότηση νέων μορφών επιχειρηματικότητας και βιομηχανίας λ.χ. Φωτοβολταϊκών ή ανεμογεννητριών που τώρα τα εισάγουμε χρηματοδοτώντας τις Ευρωπαϊκές βιομηχανίες, τα οποία τώρα τα αγοράζουμε με καταναλωτικά δάνεια στηρίζοντας την ξένη βιομηχανία. Εν τω μεταξύ η φορολόγηση των ακινήτων αυξάνει ακόμη κι αν μένουν ξενοίκιαστα, ενώ τα ενοίκια τους συρρικνώνονται δραματικά, τόσο ώστε μας συμφέρει η ενοικίαση έναντι της αποπληρωμής τους.

Μία τέτοιου μεγέθους στρατηγική αποτυχία (αν όχι ιδιοτελής συμπαιγνία) αναζητεί τους υπευθύνους που, χάρη στην ψήφο των πολιτών και το λαϊκισμό των κυβερνήσεων (να μην αναστατώσουν τους άμυαλους Έλληνες που θέλουν "το κεραμίδι επάνω στο κεφάλι τους" σε μία χώρα που πήξαμε στα κεραμίδια κι αδειάζει από κατοίκους), επιλέγουμε λανθασμένες πολιτικές. Τις καταβροχθίζουμε μάλιστα ως "σωτήριες", τρομοκρατώντας μας με μύθους κατάρρευσης της αγοράς ακινήτων, μιας αγοράς που πλέον δεν υπάρχει (δεν γίνονται αγοραπωλησίες) και με την διαιώνιση αυτής της τακτικής θα συνεχιστεί η ύφεση, ενώ κανείς δεν θα διδαχθεί πληρώνοντας το κόστος της ζημίας στο περιβάλλον, και δυνητικά ανοίγει την όρεξη και για νέες "δήθεν" επενδύσεις σε ακίνητα και "αξιοποίηση περιουσίας", χαρακτηρίζοντας αφελείς όσους ενδιαφερόμαστε για καθαρές θάλασσες και πράσινα βουνά κι ανοικτούς δημόσιους χώρους, ενίοτε ακόμη κι ως «προδοτών», ενώ οι… «πατριώτες» έχουν εξάγει «νόμιμα» (θου τω στόματι μου Κύριε) τα χρήματα από τα κερδοσκοπικά τους παιγνίδια σε χώρες που τα έχουν... «μεγαλύτερη ανάγκη».   

Σε αυτό το φαινόμενο, οι απαντήσεις των νομικών και των οικονομολόγων θα έπρεπε να είναι άτεγκτες κι ανεξάρτητες από τραπεζικά κι επιχειρηματικά συμφέροντα:

1.  Οι τράπεζες που δημιούργησαν τη φούσκα των ακινήτων, διαφημίζοντας στεγαστικά δάνεια πρέπει να πληρώσουν.

2.  Όποιος εξαπατήθηκε και δανείσθηκε, πρέπει να αποζημιωθεί για τη ζημία που έχει, καθώς τα δάνεια υπερβαίνουν την πραγματική αξία των ακινήτων, καθώς δεν μπορούσε να προβλέψει την εξέλιξη, ενώ οι τράπεζες με τα οικονομικά επιτελεία γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν.

3. Η λύση που καθυστερεί να δοθεί, δεν διασώζει τις τράπεζες, αλλά χαντακώνει τους πολίτες και την οικονομία.

Ποια είναι όμως η λύση οικονομικής δικαιοσύνης που η Βουλή οφείλει να νομοθετήσει;

1ον Αποζημίωση: Το δικαίωμα του εξαπατημένου οφειλέτη να αποζημιωθεί από την τράπεζα για τη μείωση της αξίας του ακινήτου, σε ενδεχόμενη απαλλοτρίωση του (προφανώς να εξαιρεθούν επιχειρηματίες κι εργολάβοι που ομοίως ευθύνονται και να θεωρηθούν αλληλεγγύως υπεύθυνοι). Σε περίπτωση αδυναμίας των τραπεζών για χρηματική αποζημίωση, αυτή να κεφαλαιοποιηθεί ως μετοχικό κεφάλαιο, προκειμένου να μην προκύψει πρόβλημα ρευστότητας. 

2ον Εξαγορά ή Δημοπρασία: Το δικαίωμα του οφειλέτη να κάνει νέα οικονομική πρόταση εξαγοράς στην παλιά τράπεζα με νέο δανεισμό και σε περίπτωση απόρριψης να προχωρήσει σε δημοπρασία, στην οποία να συμμετάσχει με το ανωτέρω τίμημα. Εφόσον χάσει τη δημοπρασία, τότε δικαιούται πρώτος, από το πλειστηρίασμα για το κεφάλαιο που κατέβαλε (από ίδια κεφάλαια ή αποπληρωθέν κεφάλαιο δανείου). 

3ον Τεκμαρτό Ενοίκιο: Το δικαίωμα παραμονής του οφειλέτη στο πλειστηριασθέν ακίνητο, με ενοίκιο και διάρκεια που θα προσδιορίζονται με βάση το καταβληθέν πλειστηρίασμα, ώστε εάν το ακίνητο εκπλειστηριαστεί σε χαμηλή τιμή, τότε ο σημερινός ιδιοκτήτης θα παραμείνει κάτοικος ως ενοικιαστής με ενοίκιο πολύ χαμηλότερο της δόσης του δανείου.

4ον Τα κεφάλαια που θα εισρεύσουν να παραμείνουν ως μακροχρόνιες καταθέσεις στις τράπεζες (να μην υπάρχει δυνατότητα ανάληψης κι εξαγωγής στο εξωτερικό), αφενός για την κεφαλαιοποίηση των τραπεζών κι αφετέρου για την τόνωση της ρευστότητας της αγοράς.

Η λύση αυτή:

α.  Μεταφέρει το ενδιαφέρον από τις τράπεζες στον εξαπατημένο και υπερχρεωμένο οφειλέτη και επιλύει αποφασιστικά το κοινωνικό πρόβλημα.

β. Αυξάνει την ρευστότητα με την εισροή νέων κεφαλαίων.  

γ. Βελτιώνει την κεφαλαιοποίηση των τραπεζών καθώς εμποδίζει την επανεξαγωγή των κεφαλαίων εξαγοράς.

γ.  Είναι λύση δίκαιη διότι καταλογίζει στις τράπεζες την ευθύνη της πολιτικής τους, χωρίς να τις καταστρέφει, καθώς οι οφειλές κεφαλαιοποιούνται ως μετοχές.

δ. Οδηγεί σε πλήρη διαγραφή του ιδιωτικού χρέους. 

ε. Δίνει λύση στο πρόβλημα της ιδιοκτησίας χωρίς να δημιουργεί πρόβλημα στέγασης μέσω χαμηλού ενοικίου μακρόχρονης ενοικίασης.

Με την προτεινόμενη λύση αποδίδονται τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και η οικονομία επανεκκινεί, καθώς οι εξαπατημένοι οφειλέτες αποζημιώνονται ενώ οι τράπεζες κεφαλαιοποιούνται, αλλά δεν ενθαρρύνονται να εξαπατούν. 

(Βλέπε προηγούμενες αναρτήσεις μου: 

Ιωάννη Μανομενίδη, Όποιος Επωφελήθηκε στην Αγορά Ακινήτων Πρέπει να Πληρώσει, Οικονομολόγος, 14 Αυγ.2013, http://manomenecon.blogspot.gr/2013/08/blog-post.html  

Ιωάννη Μανομενίδη, «Τα σπίτια πλεονάζουν, χρήματα δεν έχουμε!», Οικονομολόγος, 27 Φεβ. 2012 http://manomenecon.blogspot.gr/2012/02/blog-post_27.html.)