Απίστευτη ιστορία

της Αθηνάς Τζολάκη

Δεν ξέρω βέβαια να διαβάζω την παλιά Οθωμανική γραφή, αυτήν που κατήργησε ο Κεμάλ και έβαλε στην θέση της  λατινικούς χαρακτήρες, αυτήν που θέλει να επαναφέρει σαν υποχρεωτικό μάθημα ο Ερντογάν στα σχολεία για να μπορούν λέει να διαβάζουν τι γράφει στους τάφους των παππούδων τους. Αυτά λοιπόν τα όμορφα και ακαταλαβίστικα δεν τα γνωρίζω. Έσκαγα όμως να δω τι γράφει σε ακόμη μια φωτογραφία , που βρήκα μέσα στα Κρητικά οικογενειακά κειμήλια. Τραβηγμένη στην Πόλη στο φωτογραφείο Atelier Phébus το ευρισκόμενο τότε στην Μεγάλη οδό του Πέρα στο νούμερο 301 au- dessus de la Μaison Flament,  απαθανάτισε έναν Οθωμανό αξιωματικό, που πεθαίνω να μάθω ποιος είναι και τι σχέση είχε με την οικογένεια. Ήλπιζα λοιπόν ότι τα λίγα λόγια στο πίσω μέρος της φωτογραφίας θα έριχναν φως στο μυστήριο και φρόντισα να βρω γνώστη της γραφής.

Στην αρχή νομίζαμε ότι έλεγε: Φίλε μου αληθινό  μου ρόδι ενθύμιο  παντοτινής φιλίας. Πολύ ποιητικό σκέφτηκα, τι ιδιωματισμός, αλλά για σιγουριά δεν το διασταυρώνω; Τελικά  το σωστό ήταν : Αληθινέ μου δάσκαλε ενθύμιο παντοτινής φιλίας. Κι αντί να τα ξεμπερδέψουμε τα μπερδέψαμε ακόμη παραπάνω. Ποιος να ήταν ο δάσκαλος  και τι δίδαξε στον Τούρκο; Ζωγραφική; Μουσική; Πιάνο; Γαλλικά; Άγνωστο, το μόνο που ξέρουμε λοιπόν είναι : φωτό Οθωμανού, Στρατηγού, φαίνεται από τα διακριτικά της  στολή του, μεταξύ 1882  που ανοίγει το  γνωστό φωτογραφείο,  και 1908 που αλλάζουν οι  Οθωμανικές στολές. Η αρ νουβό καρέκλα μας βγάζει περίπου στα ίδια, λίγο πιο στην μέση. Καμία πρόοδος, έτσι έχουμε έναν Στρατηγό του Οθωμανικού Πεζικού,  με εφτά παράσημα, που μια μέρα πήγε στο 301 της Μεγάλης οδού του Πέρα, νυν Ιστικλάλ , γύρω στο 1900 και έβγαλε μια φωτογραφία για να την αφιερώσει σε κάποιον δάσκαλο, ούτε καν ρόδι. Υπάρχει βέβαια και μια υπογραφή στο κάτω μέρος, αλλά δεν  βγάζει νόημα .

Αυτά έγραφα  μέχρι εδώ όταν ξαφνικά ένα όνομα ήρθε στο μυαλό μου, ούτε και γω ξέρω πως, μπορεί και από το υπερπέραν, Χασάν Ταχσίν. Σκέφτηκα μήπως υπήρχε μια μικρή μικρή πιθανότητα να είναι αυτός, γιατί το ήξερα ότι είχε υπηρετήσει στην Κρήτη, τον είχα ανακαλύψει μάλιστα, στον τύπο της εποχής, να παρίσταται στην γιορτή για τα γενέθλια του Αμπντούλ Χαμίτ, στα Χανιά, το 1891.  Γραμμή στο ίντερνετ αμέσως να ψάχνω φωτογραφίες του Ταχσίν Πασά, που αν δεν ξέρετε ποιος είναι κάντε λίγο υπομονή θα σας εξηγήσω σε λίγο. Βρήκα δυο, σε μια ήταν νεαρός και σε μια το 1912 από την παράδοση της Θεσσαλονίκης. Έμοιαζε αρκετά με την δικιά μου, αλλά σε άλλη ηλικία και σε τόσο παλιές φωτογραφίες πως να είσαι σίγουρος; Είπα να εγκαταλείψω προς το παρόν την προσπάθεια, όταν ξαφνικά πέφτει το μάτι μου σε μια σελίδα με μια φωτογραφία του πρωτόκολλου της παράδοσης της Θεσσαλονίκης στους Έλληνες, και νάτην φαρδιά πλατιά η ίδια υπογραφή της φωτογραφίας κάτω από το όνομα Χασάν  Ταχσίν. Απίστευτο ! Ο ιστορικός ντετέκτιβ μέσα μου πανηγύριζε. Συγκινήθηκα! 

Τώρα ήρθε η ώρα να σας εξηγήσω ποιος είναι ο Χασάν Ταχσίν. Αν είστε από την Θεσσαλονίκη το ξέρετε βέβαια ήδη, οι υπόλοιποι ακούστε. Τον Οκτώβριο του 1912,  στους Βαλκανικούς πολέμους, ο ελληνικός στρατός είχε φθάσει έξω από τη Θεσσαλονίκη  από τη μια πλευρά και ο βουλγαρικός από την άλλη. Ο Χασάν  Ταχσίν Οθωμανός Αλβανικής καταγωγής,  διαλέγει και  παραδίνει την Θεσσαλονίκη στους Έλληνες και γι’ αυτό θεωρείται  σωτήρας από εμάς και προδότης από τους δικούς του που  τον καταδικάζουν ερήμην  εις θάνατον. Δύσκολη και  τόσο γενναία  απόφαση, τι χαρακτήρας. Έχει όμως τόσο  πολλές ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες η ζωή του που αύριο λέω να πάω να βρω το βιβλίο "Οι τρεις ταφές  του Χασάν Ταχσίν Πασά" του Χρίστου Χριστοδούλου που τα εξηγεί όλα. Ναι, τον θάψανε τρεις φορές, σε τρία διαφορετικά μέρη.

Αυτό βέβαια που δεν θα μπορέσω εύκολα να μάθω είναι πως βρέθηκε η φωτογραφία στα κειμήλια μας από τον προπάππου Χριστόφορο, ποιος ήταν ο δάσκαλος και τι δίδαξε. Εκτός και λάβω μήνυμα από το υπερπέραν. Περιμένω και θα σας ενημερώσω.

ΥΓ: Επίσης να σας πω ότι ο  Ταρκουλιάν  ιδιοκτήτης του Atelier Phébus έγινε ο αγαπημένος φωτογράφος του Ατατούρκ. Μικρός που είναι ο κόσμος. Την επόμενη φορά που θα είμαι στην Ιστικλάλ να θυμηθώ να δω τι υπάρχει τώρα στο 301.