Στη Σικυώνα

του Πιγκουίνου


Αν ήσουν τύπος καλλιτεχνικός και έπιανε το χέρι σου, εδώ ερχόσουν να κάμεις τις αρτίστικ σπουδές σου, να στήσεις τη γκαλερί σου, να πουλήσεις το γλυπτό σου, τον πίνακα, το ινσταλέισον.



Διότι δεν υπήρχε πόλη στον ελλαδικό χώρο που να συναγωνιζόταν στη ζωγραφική, τη γλυπτική και τη μεταλλοτεχνία, τη Σικυώνα. Που μπορείς να την επείς και Μονμάρτη της αρχαιότητος, δεν θα σε παρεξηγήσουμε.



Η Σικυώνα έζησε την καλυτερότερη περίοδό της, επί βασιλείας του Κλεισθένη -που ήταν ο παππούς του γνωστού Κλεισθένη που εγκαθίδρυσε τη δημοκρατία στην Αθήνα. Όχι για να μην νομίζεις ότι ο νεποτισμός και τα πολιτικά τζάκια είναι ίδιον της σημερινής εποχής. Τέλοσπάντων, χαλάλι, διότι ο γερό-Κλεισθένης ήταν χαρισματικός ηγέτης και νεωτεριστής (τύπου σκουλαρίκι και τατού) και γενικά συνέβαλε στην αύξηση της ισχύος της Σικυώνας.



Η αρχαία πόλη ήταν χτισμένη απάνου στη θάλασσα, είκοσι περίπου χιλιόμετρα δυτικά της Κορίνθου. Σε προνομιακό σημείο, διότι έπαιρνες το καραβάκι, πέρναγες απέναντι στη Φωκίδα και έφτανες εύκολα στους Δελφούς, να κάμεις τα αφιερώματά σου και να σου πει η Πυθία τη μοίρα σου και το ριζικό σου.



Εντούτοις, επειδής ο θρησκευτικός τουρισμός κάμει μεγάλους τζίρους, η πόλη της Κρίσσας, που βρισκόταν αντικρυστά με τη Σικυώνα στον Κορινθιακό κόλπο, φορολογούσε και λήστευε τους προσκυνητές που ερχόντουσαν στο λιμάνι της για να προσκυνήσουν το μαντείο, γεγονός που πολύ εθύμωσε τον Κλεισθένη.



Ο οποίος και εκστράτευσε κατά της Κρίσσας, την έκαμε λαμπόγυαλο και έθεσε το Μαντείο των Δελφών υπό την προστασία της Αμφικτιονικής Συμμαχίας. Εν συνεχεία, αναδιοργάνωσε και τα Πύθια που ως τα τότες, ήταν μόνο μουσικός διαγωνισμός (γνωστός και ως Δελφι-βίζιον), διότι είχε παραγίνει το θέμα με τις συμμαχίες (η Δήλος έδινε στην Αθήνα, τουέλβ πόιντς, η Σπάρτη ελάμβανε το δωδεκάρι της από τη Μεσσήνη και πάει λέγοντας). Νέα αγωνίσματα, όπως η πάλη και το τρέξιμο, προστέθηκαν στο ιβέντ, για να καλύψουμε και το φίλαθλο κοινό.



Ο Κλεισθένης κυβέρνησε για τριάντα περίπου χρόνια και πρέπει να σου πω, ότι υπήρξε εξαιρετικά αγαπητός στους πολίτες της Σικυώνας, διότι ήρε τα προνόμια της αριστοκρατίας και έδωκε παροχές στο λαουτζίκο.



Όταν θέλησε να παντρέψει την κόρη του την Αγαρίστη, κάλεσε τους ευγενείς νέους από όλη την Επικράτεια να έλθουν να φιλοξενηθούν στη Σικυώνα για ένα χρόνο και να δοκιμαστούν, ώστε να επιλέξουμε τον καλύτερο. Οι κάντιντεϊτς περάσανε από πολλές δοκιμασίες σε όλα τα επίπεδα: δρόμο ταχύτητας και ημιαντοχής, ψυχολογικά τεστ, τεστ συναισθηματικής νοημοσύνης, τεστ της MENSA, καραόκε, σουντόκου, σκάκι, πινάκλ. Και εντέλει μετά από κάμποσους μήνες, φθάσαμε στους δύο φιναλίστ που ήσαν ο Ιπποκλείδης και ο Μεγακλής, αμφότεροι από την Αθήνα.



Την ημέρα που θα ανακοινωνόταν ο μεγάλος νικητής (που θα έπαιρνε ως έπαθλο την κόρη, διακοπές στην Κάτω Ιταλία, ένα αγωνιστικό άρμα με κίνηση και στα τέσσερα άλογα και έναν υπολογιστή τύπου Αντικύθηρα 3.0), έγινε μεγάλο πάρτι με θυσία εκατών μοσχαριών, όπου όλοι πέρασαν τέλεια (εκτός από τα μοσχάρια, προφανώς). Κατά τη διάρκεια του πάρτι, ο ένας εκ των υποψηφίων, ο Ιπποκλείδης, έγινε ντίρλα και άρχισε να χορεύει κάτι σέικ και κάτι καρσιλαμάδες απάνου στα τραπέζια (προφανώς μπερδεύτηκε και νόμιζε πως ήταν στο Ντάνσινγκ γουιθ δε σταρς), με αποτέλεσμα να ενοχλήσει τον Κλεισθένη με τη συμπεριφορά του και εντέλει να χάσει τη νύφη μέσα από τα χέρια του.



Έτσι, επιλέξαμε τότες τον Μεγακλή που από το γάμο του με την Αγαρίστη, γεννήθηκε ο Κλεισθένης των Αθηνών, ενώ από τον άλλο τους γιο τον Αρίφρονα, έλκει την καταγωγή του ο Περικλής.



Αυτό είναι το θέατρο της αρχαίας Σικυώνας. Θα μου πεις, εντάξει, έχουμε δει και μεγαλύτερα: της Επιδαύρου, της Δωδώνης, το Δελφινάριο. Εντούτοις, αυτό το θέατρο είναι ιδιαιτέρως σημαντικό. Διότι στη Σικυώνα, μεταξύ άλλων, γεννήθηκε η τραγωδία.



Κι είναι μία σκέψη ιδιαιτέρως συγκινητική: γιατί νιώθεις τελοσπάντων ένα δέος, σαν συνειδητοποιείς ότι στα μέρη που περπατούμε, ο άνθρωπος για πρώτη φορά εμπνεύστηκε αυτή την κορυφαία μορφή δραματουργίας και κατέγραψε τα πάθη και τους καημούς του.



Το θέατρο βρίσκεται σε ένα κύλωμα του βράχου και αν σκαρφαλώσεις πάνω από τα διαζώματα, έχεις ωραιότατο πανοράμικ βιου και μπορείς με τη φαντασία σου, να σκεφθείς τους ηθοποιούς να ερμηνεύουν τους ρόλους τους.



Στις άνω άκρες του θεάτρου, υπάρχουν δύο πέτρινες στοές που χρησίμευαν ως πύλες εισόδου και εξόδου των θεατών. Όπου συνειδητοποιείς πόσο σημαντικό ήταν για τους αρχαίους Έλληνες το θέατρο, που κάθονταν και έσιαχναν τέτοιες κατασκευαστικές εξτραβεγκάντσες.



Εντάξει, πήραμε μία ιδέα του αρχαιολογικού χώρου, είδαμε τα ερείπια των ναών, επισκεφθήκαμε και το θέατρο, τελειώσαμε! Σωστά; Λάθος. Διότι το καλύτερο, σου το φυλάω για το τέλος.



Αυτή είναι η αυλόπορτα που οδηγεί στο μουσείο της αρχαίας Σικυώνας. Που -επέτρεψέ μου να πω- είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα μουσεία της Ελλάδας.


Το καταλαβαίνεις με το που αντικρίζεις το πλινθόκτιστο κτήριο, με το που αρχίζεις να παρατηρείς την αρχιτεκτονική του. Διότι ναι, το μπίλντινγκ καθαυτό είναι αρχαίο! Πρόκειται για ένα εξαιρετικά καλοδιατηρημένο (και μερικώς αναστηλωμένο) λουτρό που ανάγεται στην υστερορωμαϊκή περίοδο. 


Το οποίο λειτουργεί εδώ και πολλές δεκαετίες ως χώρος έκθεσης των ευρημάτων της περιοχής. Τα οποία είναι πολυάριθμα, διότι όπου σου είπα ήταν ιδιαιτέρως αρτιστίκ. Και εν πάσει περιπτώσει, πόσο συχνά έχεις τη δυνατότητα να εισέλθεις σε ένα αρχαίο κτίσμα;


Αγάλματα, προτομές, διακοσμητικά στοιχεία, ψηφιδωτά, μικροαντικείμενα, κοσμήματα, επιγραφές, ειδώλια. 


Ένα από τα πιο σημαντικά εκθέματα -και πέρσοναλ φέιβοριτ- είναι ετούτη η μαρμάρινη προτομή του Απόλλωνα. Που θυμίζει την τεχνική του Πραξιτέλη. Μα πρόσεξε τα μάτια του, τα χείλη, τα χαρακτηριστικά του προσώπου, τα κυμματιστά μαλλιά του. Δες τον ανφάς.


Δες τον και προφίλ. Είναι κλασικός και ταυτόχρονα με έναν τρόπο, εξαιρετικά μονδέρνος. Τέλειος σε όλα του.


Αν κάποιος μελετήσει την ιστορία της αρχαίας Σικυώνας στις λεπτομέρειές της, θα ανακαλύψει μία συναρπαστική πορεία ανά τους αιώνες με ενδιαφέρουσες ανατροπές. Το 303 π.Χ., ο Δημήτριος ο Πολιορκητής κατέλαβε την πόλη και τη μετέφερε μακριά από τη θάλασσα, για να την καταστήσει πιο ασφαλή. Αργότερα, ο Άρατος, σε μία κινηματογραφική νυχτερινή επιχείρηση που θυμίζει κομάντο αυτοκτονίας, εισήλθε στην πόλη και την κατέλαβε. Εντέλει το 146 π.Χ., η Σικυώνα καταστράφηκε από τους Ρωμαίους και ό,τι απέμεινε από εκείνη, λεηλατήθηκε από τον αμείλικτο Σύλλα τον καταστροφέα, το 87 π.Χ. Που ανάθεμα την ώρα που πάτησε επί ελλαδικού εδάφους!


Αυτός ο τόπος όμως δεν γέννησε μονάχα ιστορία. Αλλά κυρίως, τέχνη υψηλή και καλαισθησία. Οι γλύπτες Λύσιππος, Λυσίστρατος και Κλέωνας, οι ζωγράφοι Απελλής, Νεοκλής και Αιγηνήτης, η ποιήτρια Πράξα, ο συγγραφέας Διογένης και τόσοι άλλοι που διέπρεψαν στην εποχή τους και συνδιαμόρφωσαν το αρχαιοελληνικό θαύμα, γεννήθηκαν και μεγαλούργησαν εδώ.


Στη Σικυώνα. Που τώρα στέκει σχεδόν ξεχασμένη, ως φάντασμα του σημαντικού της παρελθόντος. Που εντυπωσίασε με τα μνημεία και τα έργα τέχνης του τον Παυσανία. Που συνεχίζει να εντυπωσιάζει με την ευρύτητα της καλλιτεχνικής της παραγωγής. Και που σήμερα, μόνον οι κάπως υποψιασμένοι και φιλοπερίεργοι, επισκέπτονται και θαυμάζουν. Δυστυχώς. Πέντε λεπτά από το Κιάτο. Μία ώρα και κάτι από την Αθήνα.