Θέατρο : Πισίνα (Νερό;) του Mark Ravenhill

του Αλέξανδρου Ντερπούλη
Ο θάνατος είναι απελευθέρωση από την αναγκαία τάξη πραγμάτων, ενώ η τέχνη αντιπροσωπεύει έναν τρόπο διαφυγής από την ίδια αυτή τάξη και μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε το μυστήριο του θανάτου.

Antonin Artaud

Τί γίνεται όταν μια παρέα νέων καλλιτεχνών βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο του θανάτου, της πλούσιας φίλης τους, Σάλι, μετά από ένα τραγικό ατύχημα που αυτή είχε στο πολυτελές σπίτι της, στο οποίο είχαν μαζευτεί για ένα πάρτι. Μια βουτιά στην πισίνα της θα μπορούσε να ήταν διασκεδαστική... αν φυσικά η πισίνα είχε νερό. Το τρομακτικό αποτέλεσμα με τη Σάλι βαριά τραυματισμένη καθώς και η εισαγωγή της στο νοσοκομείο σηματοδοτούν την αρχή μιας καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Δεν είναι μέσα στις προθέσεις μου να αναφερθώ περισσότερο στην υπόθεση του έργου “Πισίνα (νερό;)” Pool (no water) του αιρετικού Βρετανού συγγραφέα Mark Ravenhill, γνωστού από τα θεατρικά έργα “Shopping and fucking” και “Τολμηρές πολαρόιντ” . Το ενδιαφέρον σε αυτό το θεατρικό έργο είναι στο ουσιαστικό νόημα που συνάγεται , όπως θα έπρεπε να συμβαίνει σε κάθε θεατρικό κείμενο, που προχωρά πέρα από την επιφάνεια και καταδύεται στους μύχιους πόθους και φόβους των θεατών.

Διαχρονικά ζητήματα όπως η Ζωή , ο Θάνατος, η Τέχνη, ο Πόνος, η Επιτυχία, η Αγάπη, το Μίσος και οι μυστηριώδεις δυνάμεις που διαμορφώνουν τις Τύχες μας, γίνονται αέναες ανησυχίες για την αυτογνωσία και την αυτοδικαίωση.

Η συγγένεια της Τέχνης και του Θανάτου είναι εμφανής σε αυτό το θεατρικό παιχνίδι. Καλούμαστε να αναγνωρίσουμε τη σχέση αυτή που ενέπνευσε πολλούς συγγραφείς μέσα στους αιώνες, χωρίς να μπορούμε να διευκρινίσουμε αν ύπαρξη ή η πιθανότητα του θανάτου είναι πηγή έμπνευσης για την τέχνη ή αν ο θάνατος της τέχνης είναι το κίνητρο της ζωής.

Αναφέρεται στο έργο πως ένας φίλος τους πεθαίνει από AIDS και συλλέγει αίμα, επιδέσμους, προφυλακτικά και καθετήρες για να τα κάνει τέχνη. Και τίθεται το ερώτημα αν αυτός ο καλλιτέχνης ξεπέρασε τη γραμμή ανάμεσα στη δημιουργία και την εκμετάλλευση. Πότε άραγε τα έργα τέχνης ξεπερνούν την αισθητική αξία τους και γίνονται ανήθικα; Υπάρχει ηθική στην τέχνη; Και πότε ξεπερνά ένας καλλιτέχνης τα όρια ανάμεσα στην αισθητική αξία και την εκμετάλλευση;

Τα ίδιο ερώτημα τίθεται και ανάμεσα σε φίλους με καλλιτεχνική φλέβα: Υπάρχουν όρια μεταξύ της φιλίας και του ανταγωνισμού; Θα πανηγυρίσουμε με τα επιτεύγματά των φίλων μας ακόμα και όταν προκαλούν τη ζήλια και τη δυσαρέσκειά μας;

Μου θύμισε λίγο το “Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέϊ” μυθιστόρημα του Όσκαρ Ουάϊλντ και τον πειρασμό του πρωταγωνιστή να πουλήσει την ψυχή του για την αθανασία.

Ο σκηνοθέτης Μιχάλης Παλίλης πολύ σωστά και ευφυώς τοποθέτησε τέσσερις διαφορετικούς ήρωες να αφηγηθούν τα γεγονότα, αν και η όλη αφήγηση θυμίζει συλλογικό μονόλογο χωρίς ξεκάθαρους χαρακτήρες. Ο καθένας συνεχίζει και συμπληρώνει τον προηγούμενο και τον επόμενο, σε μια συνέχεια το ίδιο φυσιολογική όσο και παράλογη. Οι σκηνοθετικές του επιλογές αναδεικνύουν όσα με τέχνη καταφέρνει να υπονοήσει ο συγγραφέας. Μέσα από τη μεταμοντερνική του ματιά ξεπέρασε ασάφειες που σε άλλη περίπτωση θα μπέρδευαν τον θεατή. Ο λιτός, αποστασιοποιημένος τρόπος που δίδαξε τους ηθοποιούς έδωσε πνοή στη θεατρική παράσταση που είναι καλοκουρδισμένη μέχρι το τελευταίο λεπτό.

Το αφαιρετικό σκηνικό του ταλαντούχου Κωνσταντίνου Ζαμάνη, με τον τεράστιο ήλιο να δεσπόζει στο χώρο, μου έδωσε τη εντύπωση της κάθαρσης και της λύτρωσης μετά από στη σκοτεινιά του δόλου και της χειραγώγησης.

Οι τέσσερις εξαιρετικοί ηθοποιοί Αιμιλία Βασιλακάκη, Μάνος Κανναβός, Ντέπυ Πάγκα και Βάσια Πασπάλη, έπλασαν ζωντανούς χαρακτήρες στα όρια κωμικού και τραγικού, ρεαλιστικού και παράλογου. Διαδικασία υπερβολικά περίπλοκη αλλά τόσο ενδιαφέρουσα στο θεατρικό δρώμενο. Ο ένας συμπληρώνει τον άλλον με ευφυΐα και συνέπεια.

Θα ήταν αμέλεια να μην αναφέρουμε την τόσο καλή μετάφραση της Δάφνης Λαρούνη, το σχεδιασμό φωτισμού από τον Ντίνο Νικολάου καθώς και τη μετρημένη κίνηση και χορογραφία της Μαρίζας Τσίγκα.

Μια παράσταση που αξίζει και με το παραπάνω να παρακολουθήσει κανείς αποκομίζοντας οφέλη που σίγουρα θα επεξεργαστεί για πολύ καιρό μετά την παράσταση.

Στο θέατρο 104 κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 9:00