Βιολογία για τη Βιβή!

του πατέρα της Βιβής

1. Τι είναι η ομοιόσταση; Να αναφέρετε ομοιοστατικούς μηχανισμούς στον ανθρώπινο οργανισμό.

Απάντηση:

Σελ 9 σχολικού βιβλίου από “Η ικανότητα του … στο αίμα”.

2. Με ποιο ομοιοστατικό μηχανισμό, ο οργανισμός διατηρεί σταθερή την ε-σωτερική του θερμοκρασία στους 36,6οC, ενώ στο εξωτερικό περιβάλλον η θερμοκρασία ξεπερνά τους 36,6οC;

Απάντηση:

Σελ 9-10 σχ. Βιβλίου από “στην περίπτωση που βρεθούμε σε ένα χώρο με θερμοκρασία …  (σελ10) αποτρέπει την αύξηση της θερμοκρασίας του”.

3. Ποιοι παράγοντες διαταράσσουν την ομοιόσταση;

Απάντηση:

α. Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί.

β. Οι ακραίες περιβαλλοντικές μεταβολές (θερμοκρασία, ακτινοβολίες, διαθεσιμότητα οξυγόνου).

γ. Ο τρόπος ζωής (κάπνισμα, αλκοόλ κ.ά.).

4. Οι περισσότεροι μικροοργανισμοί δεν είναι βλαβεροί αλλά αντίθετα μας είναι χρήσιμοι. Να αναφέρετε τη χρησιμότητα τους στον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Απάντηση:

1. Συμμετέχουν στην αποικοδόμηση της νεκρής οργανικής ύλης (αποικοδομητές) και στην ανακύκλωση των στοιχείων (αζωτοδεσμευτικά βακτήρια, νιτροποιητικά βακτήρια, απονιτροποιητικά βακτήρια).

2. Χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο για την παραγωγή ουσιών χρήσιμων σε διάφορους τομείς, όπως η διατροφή (τυριά, γιαούρτι, ψωμί ,κρασιά κ.ά.) και η υγεία (αντιβιοτικά).

3.  Κάποιοι μικροοργανισμοί αποτελούν φυσιολογική μικροχλωρίδα για τον άνθρωπο συμβάλλοντας στην άμυνα του οργανισμού.

4. Κάποιοι μικροοργανισμοί αποτελούν φυσιολογική μικροχλωρίδα για τον άνθρωπο παράγοντας ουσίες, που δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του ο άνθρωπος

π.χ βιταμίνη Κ από την E. Coli.

5. Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι μικροοργανισμοί, ανάλογα με τη δράση τους;

Απάντηση:

Οι μικροοργανισμοί, ανάλογα με τις βλάβες που προκαλούν διακρίνονται στις πα-ρακάτω κατηγορίες:

1. Παθογόνοι μικροοργανισμοί: είναι αυτοί που προκαλούν διαταραχές στην υγεία του ατόμου που χρησιμοποιούν ως ξενιστή τους.

2. Μη παθογόνοι μικροοργανισμοί: είναι αυτοί που δεν προκαλούν διαταραχές στην υγεία του ατόμου μετά την είσοδό τους στο σώμα του.

3. Δυνητικά παθογόνοι μικροοργανισμοί: είναι αυτοί που ανάλογα με τη θέση τους ή τη συγκέντρωσή τους είναι είτε παθογόνοι, είτε μη παθογόνοι.


 

10. Να διατυπώσετε τα “κριτήρια του Κοχ”

Απάντηση:

Σύμφωνα με τα “κριτήρια του Κοχ” μια ασθένεια οφείλεται σε έναν παθογόνο μικροοργανισμό, όταν ο μικροοργανισμός αυτός:

• Ανιχνεύεται στους ιστούς ή στα υγρά του ασθενούς ή στον οργανισμό ατόμων που πέθαναν από αυτή την ασθένεια.

• Μπορεί να απομονωθεί και να καλλιεργηθεί στο εργαστήριο.

• Μπορεί να προκαλέσει την ίδια ασθένεια σε πειραματόζωα και να απομονωθεί εκ  νέου απ' αυτά.

11. Με ποιο τρόπο απειλούν την υγεία μας τα βακτήρια;

Απάντηση:

Τα βακτήρια απειλούν την υγεία μας, μέσω των τοξινών (εξωτοξινών και ενδοτοξινών) που παράγουν.

 Πιο συγκεκριμένα:

Οι ενδοτοξίνες βρίσκονται στο κυτταρικό τοίχωμα ορισμένων βακτηρίων και είναι  υπεύθυνες για συμπτώματα όπως ο πυρετός, η πτώση της πίεσης του αίματος κ.ά.Οι εξωτοξίνες εκκρίνονται από τα παθογόνα βακτήρια και με την κυκλοφορία του αίματος διασπείρονται στο εσωτερικό του οργανισμού προσβάλλοντας, ανάλογα μετη φύση τους και το σημείο προσβολής και εγκατάστασης των μικροβίων, συγκεκριμένα όργανα.

12. Με ποιους τρόπους μπορεί να γίνει μετάδοση παθογόνου μικροοργανισμού στον άνθρωπο;

Απάντηση:

Τρόποι μετάδοσης μιας ασθένειας

1. Με την τροφή.

2. Με το νερό.

3. Με την επαφή με μολυσμένα ζώα.

4. Με την άμεση επαφή με μολυσμένα άτομα.

5. Με την επαφή με μολυσμένα αντικείμενα.

6. Με τα σταγονίδια του βήχα.

7.  Με το μολυσμένο αίμα, από μετάγγιση ή τη χρήση εργαλείων ή συριγγών που δεν έχουν αποστειρωθεί.

8. Με την σεξουαλική επαφή.

 

13. Με ποιους τρόπους προλαμβάνονται οι λοιμώξεις;

Απάντηση:

Τρόποι πρόληψης μιας ασθένειας

1. Τήρηση κανόνων προσωπικής και δημόσιας υγιεινής.

2. Καλό πλύσιμο των τροφίμων πριν την κατανάλωσή τους.

3.  Παστερίωση του γάλακτος.

4. Χλωρίωση του πόσιμου νερού.

5. Προφυλακτικό, για την περίπτωση των σεξουαλικώς μεταδιδομένων νοσημάτων.

6.  Αποστείρωση των χειρουργικών και οδοντιατρικών εργαλείων.

7. Χρήση συριγγών, μιας χρήσεως.

8. Έλεγχος αίματος που προορίζεται για μεταγγίσεις.

9.  Εμβολιασμός.


 

14. Με ποιους τρόπους αντιμετωπίζεται μια λοίμωξη;

Απάντηση:

1. Αντιβιοτικά, εφόσον η λοίμωξη δεν οφείλεται σε ιούς.

2.  Οροί αντισωμάτων.

16. Ποια νοσήματα θεωρούνται σεξουαλικώς μεταδιδόμενα; Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα;

Απάντηση:

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα θεωρούνται αυτά που μεταδίδονται, κυρίως

με τη σεξουαλική επαφή, αλλά τα περισσότερα από αυτά μπορούν να μεταδοθούν και μέσω του αίματος ή των παραγώγων του καθώς και από τη μολυσμένη μητέρα στο έμβρυο. Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα προκαλούν στειρότητα, νοσηρότητα ή θάνατο.

Τα πιο συνηθισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα:

•  Από βακτήρια: η σύφιλη, η γονοκοκκική ουρηθρίτιδα (γονόρροια) και λοίμωξη από χλαμύδια.

•  Από ιούς: απλός έρπητας, λοίμωξη από ιούς των ανθρώπινων θηλωμάτων, η ηπατίτιδα Β και C, το AIDS.

•  Από πρωτόζωα: λοίμωξη από τριχομονάδα

•  Από μύκητες: λοίμωξη από κάντιντα.

17. Ποιοι είναι οι εξωτερικοί μηχανισμοί μη ειδικής άμυνας;

Απάντηση:

• Το δέρμα με:

α. την κεράτινη στιβάδα, ένα στρώμα νεκρών κυττάρων της επιδερμίδας, που λειτουργεί ως φραγμός στην είσοδο των μικροοργανισμών,

β. τους ιδρωτοποιούς αδένες που παράγουν ιδρώτα, ο οποίος με το γαλακτικό οξύκαι τη λυσοζύμη (καταστρέφει το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων) δημιουργεί δυσμενές περιβάλλον για την ανάπτυξη των μικροοργανισμών,

γ.  τους σμηγματογόνους αδένες που παράγουν σμήγμα, το οποίο περιέχει λιπαρά οξέα δημιουργώντας και αυτό δυσμενές περιβάλλον για την ανάπτυξη των μικροοργανισμών, και

δ. τους μη παθογόνους μικροοργανισμούς που φιλοξενούνται στην επιφάνεια του δέρματός μας και ανταγωνίζονται τους παθογόνους εμποδίζοντας την εγκατάστασή τους στο δέρμα.

• Οι βλεννογόνοι του σώματος, οι οποίοι καλύπτουν κοιλότητες του οργανισμού, εκκρίνουν βλέννα παγιδεύοντας τους μικροοργανισμούς αποτρέποντας έτσι την είσοδό τους στον οργανισμό.

α.  Ο βλεννογόνος της αναπνευστικής οδού με το βλεφαριδοφόρο επιθήλιο που διαθέτει παγιδεύει με τη βοήθεια της βλέννας τους μικροοργανισμούς και με τις βλεφαρίδες του επιθηλίου τους απομακρύνει από την αναπνευστική οδό.

β. Ο βλεννογόνος του στομάχου εκκρίνει υδροχλωρικό οξύ το οποίο καταστρέφει τα περισσότερα μικρόβια που εισέρχονται με την τροφή στο στόμαχο.

γ. Ο βλεννογόνος του επιπεφυκότα και της στοματικής κοιλότητας προστατεύο- νται από τα δάκρυα και το σάλιο αντίστοιχα λόγω της μεγάλης συγκέντρωσης λυσοζύμης σ’ αυτά.

18. Ποιοι είναι οι εσωτερικοί μηχανισμοί μη ειδικής άμυνας;

Απάντηση:

• Φαγοκυττάρωση.

• Φλεγμονώδης αντίδραση ή φλεγμονή.

• Πυρετός.

• Δράση ορισμένων αντιμικροβιακών ουσιών.

 

19. Ποια είναι τα φαγοκύτταρα και ποιος ο ρόλος τους;

Απάντηση:

Τα φαγοκύτταρα διακρίνονται στα ουδετερόφιλα και στα μονοκύτταρα. Τα μονοκύτταρα, αφού διαφοροποιηθούν σε μακροφάγα, εγκαθίστανται στους ιστούς. Τα φαγοκύτταρα ενεργοποιούνται μετά την είσοδο ενός παθογόνου μικροοργανισμού στο εσωτερικό του οργανισμού με σκοπό τον εγκλωβισμό του και την καταστροφή του. Ειδικά τα μακροφάγα μετά τον εγκλωβισμό του μικροοργανισμού και την κα-ταστροφή του εκθέτουν στην επιφάνειά τους κάποια τμήματά του ενεργοποιώντας έτσι μηχανισμούς ειδικής άμυνας.

20. Ποια είναι τα στάδια της φλεγμονής;

Απάντηση:

α. Διαστολή και αύξηση της διαπερατότητας των αιμοφόρων αγγείων με σκοπό τη διάχυση του πλάσματος στην περιοχή του τραύματος και τη δράση των αντιμικροβιακών ουσιών που περιέχονται σ’ αυτό καθώς και την προσέλκυση φαγοκυττάρων στην περιοχή.

β. Σχηματισμός ινώδους, ενός πρωτεϊνικού πλέγματος, με σκοπό να σταματήσει η αιμορραγία, η είσοδος άλλων μικροοργανισμών και η διασπορά τους.

γ.  Φαγοκυττάρωση από φαγοκύτταρα που φτάνουν στην περιοχή με σκοπό να κα-ταστρέψουν τους μικροοργανισμούς. Τα φαγοκύτταρα προσελκύονται από χημικές ουσίες που περιέχονται στο πλάσμα ή ελευθερώνονται από τα τραυματισμένα κύτταρα ή τους μικροοργανισμούς.

δ.  Σχηματισμός πύου, ενός παχύρρευστου κιτρινωπού υγρού που περιέχει νεκρά και ζωντανά φαγοκύτταρα, νεκρούς μικροοργανισμούς και ρευστοποιημένους ιστούς.

21. Τι είναι ο πυρετός και τι εξυπηρετεί;

Απάντηση:

Πυρετός είναι η αύξηση της θερμοκρασίας του ανθρωπίνου σώματος πάνω από του 36,6οC, σε περιπτώσεις γενικευμένης μικροβιακής μόλυνσης.

– Ο πυρετός εμποδίζει την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων.

– Ο πυρετός παρεμποδίζει τη λειτουργία των ενζύμων των κυττάρων που έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή του πολλαπλασιασμού των ιών.

– Ο πυρετός ενισχύει τη δράση των φαγοκυττάρων.

22. Ποιες ουσίες με αντιμικροβιακή δράση παράγονται στο εσωτερικό ενός οργανισμού;

Απάντηση:

Σελ. 34 σχολ. Βιβλίου ( ιντερφερόνες ... καταστροφή των μικροβίων)

Επιπλέον ουσίες με αντιμικροβιακή δράση θεωρούνται και η λυσοζύμη και τα αντισώματα.


 

23. Ποια είναι τα πρωτογενή και ποια τα δευτερογενή λεμφικά όργανα;

Απάντηση:

• Πρωτογενή λεμφικά όργανα είναι ο μυελός των οστών και ο θύμος αδένας

• Δευτερογενή λεμφικά όργανα είναι οι λεμφαδένες, οι αμυγδαλές, ο σπλήνας και ο λεμφικός ιστός κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα

24. Ποιες είναι οι κατηγορίες των Τ- λεμφοκυττάρων;

Απάντηση:

Σελ. Σχολ. Βιβλίου 35 ( “βοηθητικά Τ-λεμφοκύτταρα ... επιτυχή αντιμετώπιση του αντιγόνου”)

(ΣΗΜΕΙΩΣΗ: στα κυτταροτοξικά Τ-λεμφοκύτταρα να συμπληρωθεί στο τέλος “ή κύτταρα μεταμοσχευμένου ιστού”)

25. Ποιες κατηγορίες κυττάρων παράγονται από τα Β - λεμφοκύτταρα;

Απάντηση:

• Τα πλασμοκύτταρα που παράγουν και εκκρίνουν μεγάλες ποσότητες αντισωμάτων ίδιων με αυτά που υπήρχαν στην επιφάνεια των Β-λεμφοκυττάρων από τα οποία προήλθαν.

• Τα Β-λεμφοκύτταρα μνήμης που ενεργοποιούνται αμέσως μετά από επόμενη έκ-θεση στο ίδιο αντιγόνο.

26. Ποια είναι η δομή των αντισωμάτων και ποιος ο ρόλος τους;

Απάντηση:

Σελ. Σχολ. Βιβλίου 36 “Αντισώματα”

27. Ποια είναι τα στάδια της πρωτογενούς ανοσοβιολογικής απόκρισης;

Απάντηση:

 Στάδιο 1ο:

Ενεργοποίηση των βοηθητικών Τ - λεμφοκυττάρων από μακροφάγαπου έχουν εκθέσει στην επιφάνειά τους τμήματα του μικροβίου που έχουν εγκλωβίσει και καταστρέψει.

 Στάδιο 2ο:

 α. Ενεργοποίηση των Β - λεμφοκυττάρων (χυμική ανοσία). Τα Β - λεμφοκύτταρα ενεργοποιούνται από ουσίες που εκκρίνονται από τα Τ -λεμφοκύτταρα με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται δίνοντας πλασμοκύτταρα και Β - λεμφοκύτταρα μνήμης. Τα πλασμοκύτταρα παράγουν μεγάλες ποσότητες αντισωμάτων ειδικών για το συγκεκριμένο αντιγόνο. Τα Β - λεμφοκύτταρα μνήμης θα ενεργοποιηθούν σε περίπτωση που ο οργανισμός εκτεθεί και πάλι στο ίδιο αντιγόνο.

β. Ενεργοποίηση των κυτταροτοξικών Τ - λεμφοκυττάρων σε περίπτωση που το αντιγόνο είναι ένα κύτταρο (καρκινικό κύτταρο, κύτταρο μολυσμένο από ιό, κύτταρο μεταμοσχευμένου ιστού) από τα βοηθητικά Τ - λεμφοκύτταρα με στόχο την καταστροφή των κυττάρων αυτών. Η δράση των δύο αυτών Τ - λεμφοκυττάρων αποτελεί την κυτταρική ανοσία. Και οι δύο κατηγορίες σχηματίζουν Τ - λεμφοκύτταρα μνήμης που θα ενεργοποιηθούν σε περίπτωση που ο οργανισμός εκτεθεί και πάλι στο ίδιο αντιγόνο.

 Στάδιο 3ο:

Τερματισμός της ανοσοβιολογικής απόκρισης με τη βοήθεια των κατασταλτικών Τ - λεμφοκυττάρων και με τη βοήθεια προϊόντων της ίδιας της ανοσοβιολογικής απόκρισης


 

28. Ποιες διαφορές εμφανίζει η πρωτογενής από τη δευτερογενή απόκριση;

Απάντηση:

Η πρωτογενής ενεργοποιείται κατά την πρώτη έκθεση στο αντιγόνο, η παραγωγή αντισωμάτων καθυστερεί και η ποσότητα του αντισώματος είναι μικρότερη από αυτή της δευτερογενούς. Η δευτερογενής ενεργοποιείται κατά τη δεύτερη ή επόμενη έκθεση του οργανισμού στο ίδιο αντιγόνο, η παραγωγή των αντισωμάτων είναι άμεση λόγω της ύπαρξης των Β-κυττάρων μνήμης και η ποσότητα του αντισώματος μεγαλύτερη. Στην περίπτωση αυτή το άτομο δε νοσεί, αλλά ούτε αντιλαμβάνεται ότι μολύνθηκε.

29. Ποια η διαφορά παθητικής και ενεργητικής ανοσίας;

Απάντηση:

Κατά την ενεργητική ανοσία τα αντισώματα παράγονται από τον ίδιο τον οργανισμό και μπορεί να επιτευχθεί είτε φυσικά με την επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο, είτε τεχνητά με το εμβολιασμό (παροχή νεκρών ή εξασθενημένων μικροοργανισμών ή τμημάτων τους με σκοπό την παραγωγή κυττάρων μνήμης  χωρίς να εμφανιστούν τα συμπτώματα της νόσου). Η ενεργητική ανοσία καθυστερεί σε σχέση με την παθητική, αλλά είναι μόνιμη. Κατά την παθητική ανοσία παρέχονται στον οργανισμό έτοιμα αντισώματα που έχουν παραχθεί από άλλο οργανισμό και μπορεί να επιτευχθεί είτε φυσικά από τη μητέρα στο έμβρυο μέσω του πλακούντα ή από τη μητέρα στο νεογνό μέσω του μητρικού γάλακτος είτε τεχνητά με ορούς αντισωμάτων. Η παθητική ανοσία είναι άμεση, αλλά παροδική, αφού διαρκεί όσο χρονικό διάστημα υπάρχουν τα αντισώματα που έχουν χορηγηθεί.

30. Ποια είναι τα προβλήματα από τη δράση του ανοσοβιολογικού συστήματος;

Απάντηση:

• Αυτοάνοσα νοσήματα

• Αλλεργία

• Απόρριψη μοσχευμάτων

• Ανοσολογική ανεπάρκεια (επίκτητη - κληρονομική)

31. Τι είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα και ποιες είναι οι πιθανές αιτίες για την εμφάνισή τους;

Απάντηση:

Σελ. Σχολ. Βιβλίου 40 - 41 (“Αυτοάνοσα νοσήματα” )

32. Τι είναι η αλλεργία, πότε εμφανίζεται, ποια τα συμπτώματά της και πού οφείλονται;

Απάντηση:

Σελ σχολ. Βιβλίου 41 και 42 “Αλλεργία”.

33. Πού οφείλεται η απόρριψη του μοσχεύματος από το δέκτη του, και με ποιους τρόπους αντιμετωπίζεται;

Απάντηση:

Η απόρριψη του μοσχεύματος οφείλεται στην ενεργοποίηση του ανοσοβιολογικού συστήματος του δέκτη, αφού το μόσχευμα αναγνωρίζεται από το ανοσοβιολογικό σύστημα του δέκτη ως ένα σύνολο αντιγόνων. Σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζουν τα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας, κατηγορίες πρωτεϊνών στην επιφάνεια ορισμένων κυττάρων, όπως τα μακροφάγα, που συνδυάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε το αποτέλεσμα να είναι χαρακτηριστικό και μοναδικό για κάθε άνθρωπο. Για να μη γίνει απόρριψη του μοσχεύματος θα πρέπει τα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας του δέκτη και του δότη να μην παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές (επιλογή κατάλληλου δότη). Για την αποφυγή της απόρριψης του μοσχεύματος χορηγούνται στο δέκτη ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.


 

49.  Ένα βακτήριο κατόρθωσε να διεισδύσει στον οργανισμό μας μέσω του δέρματος και να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος. Ποιοι αμυντικοί μηχανισμοί παρακάμφθηκαν, ποιοι και με ποια σειρά πρόκειται να ενεργοποιηθούν;

Απάντηση:

Οι αμυντικοί μηχανισμοί που παρακάμφθηκαν είναι:

1. Το ίδιο το δέρμα: Η σφικτή δόμηση των κυττάρων του δέρματος, η οποία ενισχύεται από την

κερατίνη ουσία (στρώμα νεκρών κυττάρων στην επιφάνεια της επιδερμίδας) κα-θιστά το δέρμα αποτελεσματικό φραγμό στην είσοδο παθογόνων μικροβίων στον οργανισμό μας.

2.Οι ουσίες που παράγονται από τους αδένες του δέρματος, οι οποίες δη-μιουργούν δυσμενές περιβάλλον για τα μικρόβια.

Ειδικότερα:

i. Ο ιδρώτας που παράγεται από τους ιδρωτοποιούς αδένες του δέρματος, περιέχει γαλακτικό οξύ και λυσοζύμη, ένα ένζυμο που διασπά το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων.

ii.  Το σμήγμα (λιπαρό έκκριμα) που παράγεται από τους σμηγματογόνους αδένες του δέρματος, περιέχει λιπαρά οξέα.

3.   Ένας άλλος παράγοντας που εμποδίζει τη μόλυνση είναι η σε μόνιμη βάση παρουσία άλλων μη παθογόνων μικροοργανισμών στην επιφάνεια του δέρματος, οι οποίοι δρουν ανταγωνιστικά στην εγκατάσταση άλλων παθογόνων μικροβίων, εμποδίζοντας κατ΄ επέκταση και την είσοδό τους στον οργανισμό μας.

Οι αμυντικοί μηχανισμοί που πρόκειται να ενεργοποιηθούν είναι:

Αρχικά οι μηχανισμοί της μη ειδικής άμυνας.

Συγκεκριμένα:

1. Η φαγοκυττάρωση: Τα φαγοκύτταρα του οργανισμού (ουδετερόφιλα και μακροφάγα) εγκλωβίζουν μέρος των παθογόνων βακτηρίων, τα καταστρέφουν και εκθέτουν στην εξωτερική τους επιφάνεια τμήματα των ξένων αντιγόνων μαζί με πρωτεΐνες που φυσιολογικά διαθέτουν, τα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας. Με τον τρόπο αυτό ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί της ειδικής άμυνας και η παραγωγή αντισωμάτων.

 2. Η φλεγμονώδης αντίδραση:  Όπως αυτή περιγράφεται στη σελίδα 33 του σχολικού βιβλίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι:

· Oι εξωτοξίνες που εκκρίνονται από τα παθογόνα βακτήρια, επιδρούν στις απολήξεις των νευρικών κυττάρων και ευθύνονται για το αίσθημα του πόνου στην περιοχή του τραύματος.

· Tο πλάσμα του αίματος αραιώνει τις τοξικές ουσίες που εκκρίνουν τα βακτήρια (εξωτοξίνες) περιορίζοντας με τον τρόπο αυτό τις αρνητικές επιδράσεις τους στα γειτονικά υγιή κύτταρα του οργανισμού.

· Η διάχυση των τοξικών ουσιών και των παθογόνων μικροβίων παρεμποδίζεται από τον

σχηματισμό του ινώδους.

3. Ο πυρετός: Είναι η μη φυσιολογική υψηλή θερμοκρασία του σώματος (μεγαλύτερη των 36,6οC):

i. Εμποδίζει την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων.

ii. Ενισχύει τη δράση των φαγοκυττάρων, εντείνοντας την καταστροφή των βακτηρίων.

Σημείωση:

Οι ενδοτοξίνες που βρίσκονται στο κυτταρικό τοίχωμα ορισμένων παθογόνων βακτηρίων είναι υπεύθυνες για συμπτώματα όπως ο πυρετός. (σελίδα 23 σχολικού βιβλίου).

4. Οι πρωτεΐνες του συμπληρώματος και της προπερδίνης: Δρουν σε συνδυασμό για την καταστροφή των παθογόνων βακτηρίων.

Τελευταίοι, θα ενεργοποιηθούν οι μηχανισμοί της ειδικής άμυνας και η παραγωγή αντισωμάτων.


 

50.  Ένας ιός κατόρθωσε να εισδύσει στον οργανισμό μας μέσω του δέρμα-τος και να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος. Ποιοι αμυντικοί μη-χανισμοί παρακάμφθηκαν, ποιοι και με ποια σειρά πρόκειται να ενεργοποιηθούν;

Απάντηση:

Οι αμυντικοί μηχανισμοί που παρακάμφθηκαν είναι:

Το ίδιο το δέρμα που με τη σφικτή δόμηση των κυττάρων της επιδερμίδας, η οποία ενισχύεται από την κερατίνη ουσία, αποτελεί αποτελεσματικό φραγμό στην είσοδο ιών στον οργανισμό.

Οι αμυντικοί μηχανισμοί που πρόκειται να ενεργοποιηθούν είναι:

Αρχικά οι μηχανισμοί της μη ειδικής άμυνας.

Συγκεκριμένα:

1. Η φαγοκυττάρωση: Με τη φαγοκυττάρωση αντιμετωπίζονται και ορισμένοι ιοί.(σελίδα 33 σχολικού βιβλίου).

2. Η φλεγμονώδης αντίδραση:  Όπως αυτή περιγράφεται στη σελίδα 33 του σχολικού βιβλίου.

3. Ο πυρετός, ο οποίος:

i.  Aναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των ιών, λόγω του ότι παρεμποδίζει τη λειτουργία των ενζύμων των κυττάρων.

ii. Ενισχύει τη δράση των φαγοκυττάρων, εντείνοντας την καταστροφή των ιών.

4. Οι ιντερφερόνες: Είναι αντιϊκές πρωτεΐνες που παράγονται και εκκρίνονται από κύτταρα που έχουν μολυνθεί από κάποιον ιό. Μετά την παραγωγή τους διαχέονται και επιδρούν στα γειτονικά υγιή κύτταρα, αναγκάζοντάς τα να παράγουν πρωτεΐνες που δρουν ανασταλτικά στον πολλαπλασιασμό των ιών.  Έτσι τα υγιή κύτταρα προστατεύονται, γιατί ο ιός ακόμα και αν κατορθώσει να διεισδύσει σ’αυτά, είναι ανίκανος να πολλαπλασιαστεί.

5.Το συμπλήρωμα και η προπερδίνη:

Που όμως φαίνεται πως έχουν μικρότερη σημασία στην άμυνα του οργανισμού έναντι των ιογενών λοιμώξεων.

Τελευταίοι θα ενεργοποιηθούν οι μηχανισμοί της ειδικής άμυνας και η παραγωγή αντισωμάτων


 

51. Ποιο είδος ανοσίας μας προστατεύει γρηγορότερα, η τεχνητή παθητική ανοσία ή η φυσική ενεργητική; Αιτιολογήστε την απάντησή σας.

Απάντηση:

Η τεχνητή παθητική ανοσία επιτυγχάνεται με τη χορήγηση ορού, ενώ η φυσική ενεργητική με πραγματική επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο (μόλυνση). Με τον ορό χορηγούνται στο άτομο έτοιμα αντισώματα, τα οποία μπορούν να εξουδετερώσουν άμεσα τα αντιγόνα, πολύ πριν ενεργοποιηθεί ο ανοσοβιολογικός μηχανισμός του ατόμου. Αντίθετα, όταν ένα άτομο έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με ένα αντιγόνο (πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση) η παραγωγή των αντισωμάτων είναι καθυστερημένη (συνήθως ξεκινά την 5η ημέρα μετά τη μόλυνση).

Δηλαδή η τεχνητή παθητική ανοσία προστατεύει το άτομο γρηγορότερα σε σχέση με τη φυσική ενεργητική.

52. Ποιο είδος ανοσίας μας προστατεύει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ένα μικροοργανισμό, η παθητική ή η ενεργητική; Αιτιολογήστε την απάντησή σας.

Απάντηση:

Στην ενεργητική ανοσία τα αντισώματα παράγονται από τον ίδιο τον οργανισμό.

i. Είτε με φυσικό τρόπο: δηλαδή, με πραγματική επαφή του ατόμου με ένα αντιγόνο.

ii. Είτε με τεχνητό τρόπο: δηλαδή, με χορήγηση εμβολίου.

Αντίθετα, στην παθητική ανοσία παρέχονται στον οργανισμό έτοιμα αντισώματα που έχουν παραχθεί στο σώμα άλλου ατόμου (ανθρώπου ή ζώου).

Η παθητική ανοσία επιτυγχάνεται είτε φυσικά:

i.  με τη μεταφορά αντισωμάτων από τη μητέρα στο έμβρυο μέσω του πλακούντα,

ii. με τη μεταφορά αντισωμάτων από τη μητέρα στο νεογνό δια μέσου του μητρικού γάλακτος (θηλασμός).

Είτε τεχνητά: με χορήγηση ορού.

Με την ενεργητική ανοσία παράγονται στον οργανισμό αντισώματα που κυκλοφορούν στο αίμα για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα δημιουργούνται και λεμφοκύτταρα μνήμης (Β, Τ) , τα οποία μπορούν να προστατεύσουν το άτομο σε μια δεύτερη μελλοντική επαφή του με το ίδιο αντιγόνο. Αντίθετα, τα αντισώματα που παρέχονται στον οργανισμό με την παθητική ανοσία, μετά από λίγο αποικοδομούνται φυσιολογικά στο ήπαρ, προσφέροντας προσωρινή προστασία στο άτομο.

Δηλαδή η ενεργητική ανοσία προστατεύει το άτομο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σχέση με την παθητική.


 

55. Να εξηγήσετε γιατί:

α. Μπορούμε να νοσήσουμε από ερυθρά ή παρωτίτιδα μία φορά, ενώ από γρίπη επανειλημμένα.

β. Τα μωρά που θηλάζουν έχουν μικρότερη πιθανότητα να νοσήσουν από μια μολυσματική ασθένεια από εκείνα που δε θηλάζουν.

γ. Δε χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά για την αντιμετώπιση του κρυολογήματος.

Απάντηση:

α.

Η γρίπη οφείλεται σε ιό, ο οποίος εμφανίζει μεγάλη μεταλλακτικότητα με αποτέλεσμα να υπάρχουν

πολλά διαφορετικά στελέχη του συγκεκριμένου μικροβίου τα οποία μπορούν να προκαλέσουν τη νόσο.

Η προσβολή από ένα οποιοδήποτε μη αναγνωρισμένο στέλεχος οδηγεί στην εκ νέου εκδήλωση της νόσου.

Αντίθετα, οι μολυσματικοί παράγοντες που προκαλούν την ερυθρά και την παρωτίτιδα έχουν μικρή μεταλλακτικότητα και άρα η πιθανότητα μόλυνσης και εκδήλωσης της νόσου από ένα μη αναγνωρισμένο στέλεχος αυτών των μικροβίων είναι μικρότερη.

β.

Με το θηλασμό παρέχονται έτοιμα αντισώματα στο νεογνό μέσω του μη-τρικού γάλακτος, προσφέροντάς του παθητική ανοσία.

Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί τα μωρά που θηλάζουν έχουν μικρότερη πιθανότητα να νοσήσουν από μία μολυσματική ασθένεια σε σχέση με εκείνα που δεν θηλάζουν.

γ.

Τα αντιβιοτικά δρουν αναστέλλοντας ή παρεμποδίζοντας κάποια βιοχημική αντίδραση των κυττάρων των μικροβίων. Οι ιοί ως υποχρεωτικά κυτταρικά παράσιτα, δεν διαθέτουν δικούς τους μεταβολικούς δρόμους, αλλά χρησιμοποιούν τους μεταβολικούς δρόμους των κυττάρων του ξενιστή τους, για να πολλαπλασιαστούν.

Αυτό σημαίνει ότι τα αντιβιοτικά δεν είναι δραστικά έναντι των ιών.

Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι δεν έχει νόημα η χρήση των αντιβιοτικών για την αντιμετώπιση του κοινού κρυολογήματος που οφείλεται σε ιό.