Ο παππούς Όμηρος

της Αθηνάς Τζολάκη

Αναφέρομαι σ’ αυτόν τον αληθινό. Σ’ αυτόν που για χάρη του μάλωναν οι εφτά πόλεις, τον πιθανώς τυφλό. Αυτόν που βασίστηκε στις προφορικές παραδόσεις για να φτιάξει δυο από τα ομορφότερα επικά ποιήματα του κόσμου,  που πολλοί  λένε ότι είναι και τα ωραιότερα. Χρειάστηκε πρόσφατα  για ειδικό σκοπό, να τα ξαναδιαβάσω και τα δύο, στ’ αγγλικά, σε εμπνευσμένη μετάφραση , και  έχω να πω το εξής: σε όποια γλώσσα σας βολεύει είτε αγγλικά, είτε αρχαία,  είτε νέα  ελληνικά στην εξαιρετική μετάφραση του Μαρωνίτη, είτε κινέζικα ξαναδιαβάστε τον Όμηρο. Αν θέλετε ξαναδιαβάστε την Ιλιάδα ή την Οδύσσεια ή και τα δυο  και θα ανακαλύψετε  πόσο τρυφερά αγγίζει την πραγματικότητα, θα ανακαλύψετε υπέροχες ιστορίες με δραματική πλοκή, βαθύτερα νοήματα, μεταφορές  και συμβολισμούς, τρισδιάστατες εικόνες, αισθήματα, ποίηση, ανθρωπιά, ψυχολογικές αναλύσεις, έρωτα, πάθη  και λεπτότατο χιούμορ. Όλα αυτά που πιθανώς παραβλέψαμε στο σχολείο, στα καρτούν, στις απλοποιημένες παιδικές εκδόσεις, στις στεγνές αναλύσεις.

Ο Όμηρος δεν είναι μια μαρμάρινη προτομή, κάτι σκονισμένοι τόμοι στο σύνθετο,  εξετάσεις  γυμνασίου και λυσάρια. Ούτε είναι κάτι σπουδαίο αλλά βαρετό  μόνο για  σοφολογιότατους ανατόμους της λογοτεχνίας. Είναι ο σπουδαίος μας παππούς που πότε μας κλείνει πονηρά το μάτι και πότε μοιράζεται μαζί μας τα σοφά του λόγια, την ομορφιά του κόσμου. Θα εκπλαγείτε από την ατέρμονη διαχρονικότητα και τα  πολλά επίπεδα ανάγνωσης. Θυμάμαι δυο χρόνια πριν όταν το Εθνικό, μας προσέφερε την πολύτιμη εμπειρία της Οδύσσειας με την άποψη  του Μπομπ Γουίλσον. Η παράσταση κατάφερε να δώσει την ευκαιρία για πολλαπλές αναγνώσεις, αυτή του κόμικ, αυτή του μεταφυσικού, αυτή του συμβολισμού, αυτή της ποίησης. Έχει περάσει καιρός από τότε, δεν είναι φρέσκα νέα, όμως   στεναχωρήθηκα  όταν διάβασα και κακές κριτικές για αυτό που θεώρησα αριστούργημα, και διέκρινα πίσω από αυτές μια αμηχανία, έναν φόβο, μια έλλειψη  εξοικείωσης, μια άσκοπη σοβαροφάνεια.

Ας είναι, ας ξαναγυρίσουμε τώρα στις ομορφιές, στις ακρογιαλιές του Ομήρου, στα έργα των ανθρώπων και των θεών, στην μοίρα και την λογική, στα χρυσά πέδιλα της θεάς που τα έδενε στα πόδια της για να έρθει πετώντας.

Εγώ λέω, ας φιλήσουμε τα χέρια του παππού Όμηρου, αν θέλετε  κάντε του και μια αγκαλιά, και ας καθίσουμε δίπλα του να μας πει μια ιστορία. Ξέρει πολλές.